نمونه سوالات آرایه ی ادبی
1-
باتوجه به ابيات داده شده به سوالات پاسخ دهيد. دیدن روی تو ظلم است و ندیدن مشکل است چیدن این گل گناه است و نچیدن مشکل استهرکه جز معشوق باشدپرده ی بی گناهی است
بوی یوسف را ز پیراهن شنیدن مشکل استبی چراغان تجلی ، طور سنگ تفرقه است
کعبه و بت خانه را بی یار دیدن مشکل استبی قراران هر نفس در عالمی جولان کنندد
همچو بوی گل به یکجا آرمیدن مشکل استدر گلستانی که بوی گل گرانی می کند
با قفس برعند لیب ما پریدن مشکل استتا نگردد جذبه ی توفیق صائب دستگیر
از گلب تعمیر بای خود کشیدن مشکل استالف
) ابیات زیر در چه قالبی سروده شده است؟چرا؟غزل
- مصراع اول با مصراع های زوج هم قافیه است و موضویی عاشقانه داردب
) کلمات قافیه و ردیف را در بیت اول بیابید؟ندیدن و نچیدن
– مشکل استج
) کدامیک از ابیات بالا مصرع است؟چرا؟بیت اول
– چون هر دو مصراع قافیه داردد
)تخلص در این شعر کدام است؟صائب
ح
) آیا شعر فوق مردف است ؟چرا؟بله
– چون دارای ردیف استو
) حروف قافیه در این شعر چیست؟دَن
2-
هجاهای مصراع زیر را با علامت های خاص خود تعیین کنید.ای ساروان آهسته ران کارام جانم می رود
ای
- سا- رِ- با- آ- هِس- ته- ران- کا- را- مِ- جا- نم- می- رَ- وَ- د3-
شریطه و دعا از بخش های مهم کدام قالب شعری محسوب می شود آن را توضیح دهید؟قصیده
– شامل دعا برای جاودانه بودن ممدوح است ودر پایان قصیده در جواب جملات شرط می آید.4-
درو مایه قطعه چیست؟اخلاقی
– تعلیمی – حکایت- شکایت مدح – هجو – تقاضا5-
تفاوت اساسی ترکیب بند و ترجیع بند چیست؟در ترکیب بند یک بیت نامکرر خانه های رشته ها را به هم وصل می کند ولی در ترجیع بند یک بیت یکسان
6-
بنیان گذار مسمط کیسست؟منوچهر دامغانی
7-
رایج ترین قالب شعری در میان روستاییان کدام قالب شعری است؟دوبیتی
8-
تنها قالب شعر سنتی که مصراع های آن با هم برابر نیست کدام قالب شعری است؟شعر نیمایی
9-
شاهنامه ی فردوسی و حدیقه الحقیقه ی سنایی جز کدام یک از انواع مثنوی از نظر محتوا است؟حماسی و تاریخی
- عارفانه10-
بنیان گذار شعر نیمایی کیست؟عمده ترین درون مایه شعر نیمایی چیست؟نیما یوشیج
- عشق- سیاست و اجتماع11-
در بیت زیر پایه های تشبیه را مشخص کنید.همچو
گلبرگ طری هست وجود تو لطیف همچو سرو چمن خلد سرا پای تو خوشادات مشبه به مشبه وجه شبه ادات مشبه به مشبه وجه شبه
12 –
تشبیه بلیغ را در مصراع های زیر بیابید ونوع آن را مشخص کنید ؟دست از مس وجود چو مردان ره بشوی بلیع اضا فی
13-
در ابیات زیر تشبیه های مفرد ومرکب را مشخص نموده وطرفین تشبیه و وجه شبه را در تشبیه مرکب تعیین کنید.الف
) رخساره چو گلستان خندان مفرد زلفین چو زنگبان لا عب مشبه مشبه به مشبه مشبه بهب
) بگیر به ستاره که بتازد زسپس دیو مفرد چون زر گدازیده که بر خیر چکانیش مشبه مشبه به14-
انواع استعاره رادر ادبیات زیر مشخص کنید وبنویسید کدام یک تشخیص محسوب می شود؟ الف )ما هم این هفته برون رخت به چشم سالی بود حال هجران تو چه دانی که چه مشکل حالی است مصرحه ب) بسمای سمن شکست گیرد گل نامه غم بدست گیرد تشخیص15-
در بیت های مجاز های مشخص شده از چیست ؟گلبرگ راز سنبل مشکین نقاب کن
چهره یار گیسو
16-
در ابیات زیر مجاز ، نوع علاقه و قرینه های آن را بنویسید.الف
) بر آشفت ایران و بر خاست گرد همی هر کسی کرد ساز نبرد قرینه محلیهب
) سر آن ندارد امشب که بر آید آفتابی چه خیال ها گذر کرد و نکرد خوابی محلیه قرینه17-
در کدامیک از ابیات زیر ترصیع به کار رفته است؟دلیل خود را بنویسید.الف
) بر سخاوت او نیل را بخیل شمار بر شجاعت او پیل را ذلیل شمارچون کلمات قرینه مصراعها سجع متوازی دارند.
ب
) یاد باد آن که سر کوی توام منزل بود دیده را روشنی از خاک درت حاصل بود
1-
با توجه به ابیات زیر به سوالات پاسخ دهید :دلا نزد کسی بنشین که او از دل خبر دارد
بر زیر آن درختی رو که او گلهای تر داردهر شب از افغان من بیدار خلق اما چه سود
آنکه باید ناله ی من بشنود بیدار نیستالف
) کدامیک از ابیات مصرع نیست؟بیت
2ب
) واژه های قافیه رادر بیت اول مشخص کنید.خبر
– تر2-
الف) واژه ی «هجران» چند هجا دارد ؟2
تاب
) علامت های هجای آخر آن را با علامت خاص بنویسید.ج
) یک کلمه هم وزن آن ذکر کنید.گلسار
3-
در «قصیده»شاعر به چه منظور «تجدید مطع» می کند؟طولانی کردن مطلب و انتقال مطلبی به مطلب دیگر
4- «
غزل» در کدام دوره جنبه ی اجتمایی به خود می گیرد؟مشروطه
5-
درون مایه ی «ترجیع بند» های معروف فارسی چه چیز هایی است ؟ذکر دو موردعشق
– عدفان6-
با توجه به مصرع زیر کدام گزینه درست است؟«
توبه آفتاب ما نی به کمال و حسن و طلعت»1-
آفتاب : وجه شبه 2- به کمال و حسن طلعت : مشبه3-
مانی : مشبه * 4- آفتاب : مشبه به7-
در بیت زیریک « تشبیه بلیغ» بیابید و« مشبه» و«مشبه به»آن راذکر کنیدروی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت
بی تو اگر سرخ شود بر اثر غازه بود .لبت مانند لعل است
مشبه مشبه به8-
در تشبیه مرکب زیر ،مشبه به را مشخص کنید پیراهن برگ بر درختان چون جامه ی عید نیکبختان9-
درهریکاز ابیات زیر استعاره را مشخص کنید.در هر بیت چه نوع استعاره ای بکار رفته است؟الف
) تا تو را جای شد سرو روان در دل من هیچ کس نپسندم که به جای تو بود مصرحهب
) تو را زکنگره ی عرش می زنند صفیر ندانمت که در این دامگه چه افتاده است مکینه10-
در عبارت زیر « دم » مجاز از چیست؟ علاقه وقرینه ی آن کدام است ؟این دم شنو کهراحت از این دم شود پدید
.سببیه11-
در بیت زیر کدام کلمه مجاز است ؟ علاقه ی کدام است؟محتاج قصه نیست گرت قصد خون ماست
چون رخت از آن توست به یغما چه حاجت استعلاقه ی لازمیه
12-
در بیت زیر کنایه کدام است؟ مفهوم آن چیست؟چنین است رسم سرای درشت گهی پشت برزین ، گهی زین به پشت
13-
در هر یک از عبارات زیر چه نوع جناسی به کار رفته است؟الف
) مکن تا توانی دل خویش ریش اگر می کنی ، می کنی بیش خویشناقص حرکتی
ب
) می شکفتم ز طرب زان که چون گل بر لب جوی بر سرم سایه ی آن سرو سمی بالا بودناقص اختلافی
14-
در عبارات زیر بین کدام کلمات سجع وجود دارد ؟ نوع آن کدام است ؟سر عشق نهفتنی است نه گفتنی
مطرب
15-
در ابیات زیر آرایه های (تلمیح،حس آمیزی،ابهام تناسب،لف و نشر،اغراق و حسن تعلیق) را مشخص کنید.الف
) دلم گرفت از این روزها دلم تنگ است میان ما و رسیدن هزار فرسنگ استاغراق
ب
)پدرم روضه ی رضوان به دو گندم بفروخت من چرا ملک جهان را به جوی نفروشمج
) چو سرو از راستی برزد علم را ندید اندر جهان تاراج غم راد
) گر هزار است بلبل این باغ همه نغمه و ترانه یکی استه
) دل و کشورت جمع و معمور باد ز ملکت پراکندگی دور بادلف و نشر
و
) بوی بهبود ز اوضاع جهان می شنوم شادی آورد گل و باد صبا شاد آمدحس آمیزی
16-
در ابیات آرایه های (اشتقاق،تکرار،مراعات نظیر،تضمین،تضاد و تناقص) را مشخص کنید.الف
)گشتند نا امید همهئ جانور ز جان با جان کوهساران چو پیوست جان برفتکرار
ب
) اگر چه سپید کرد همه خان و مان ما یا رب سیاه باد همه خان و مان برفج
) گوش تر حمی کو کز ما نظر نپوشد دست غریق یعنی فریاد بی صداییمتناقص
د
) چشم حافظ زیر بام قصر آن حوری شرنوشت شیوه ی جنات«تجری تحت الانهار»دانستتضمین
ه
) حافظ از باد خزان در چمندر هر مرنج فکر معقول بفرما گل بی خار کجاستو
) لب میالای به شعر ی که ندارد شوری شاعری قدر تو داند که شعوری دارداشتقاق
1-
در بیت زیر کلمات قافیه و حروف قافیه کدامند؟هر کجا که یوسفی باشد چو ماه كلمات قافیه
جنت است از چه که باشد قعر چاه کلمات قافیه«
اه» حروف قافیه2-
کلمه ی «امین» چند واج دارد؟علامت خاص این کلمه را بنویسید.اَ مین
U-
3-
زیباترین تخلص در قصیده کدام است؟ چرا؟4-
کدامیک از شاعران زیر از سرا یندگان مشهور ترکیب بند هستند؟ الف) مولوی*
ب) محتشم کاشانی ج) فردوسی د) پروین اعتصامی5-
هریک از اشعار زیر در چه قالبی سروده شده است؟الف
) بهترین مراتب آن باشد کان به فضل و هنر بدست آید رتبتی کان نباشد استحقاق زودش اندر بنا شکست آیددو بیتی
ب
) دلم بی وصل تو شادی مبنیاد به غیر محنت آزادی مبنیاد خراب آباد دل بی مقدم تو اللهی هرگز آزادی مبنیادرباعی
ج
) وقت است که در بر آشنایی بزنیم تا بر گل و سبزه تکیه جایی بزنیم زان پیش که دست و پا فرو بندد مرگ آخر کم از آن که دست و پایی بزنیمرباعی
6-
شعر زیر در چه قالبی سروده شده است؟ چرا؟سخن های نا خوش ز من دور دار به بدها دل دیور نجور دار
مگوی آنچه هرگز نگفته است کسی به مردی نکن باد را در قفس
مثنوی
7-
قدیمی ترین متضاد در دیوان کدام شاعر پدید آمده است؟ درون مایه یا محتوای این نوع شعر چیست؟مسعود سعد
8-
در تشبیه زیرالف
) هر یک از کلمات مشخص شده جزء کدامیک از ارکان تشبیه هستند؟ ب) کدام یک از پایه های تشبیه حذف شده است؟ وجه شبهثریا چون منیژه بر سر چاه
دو چشم من بدو چون چشم بیژنمشبه ادات تشبیه
9-
در مصراع زیر چند استعاره وجود دارد ؟بتی دارم که گرد گل ز سنبمل سایبان دارد
3
تا10-
در بیت زیر هر یک از کلمات مشخص شده استعاره از چیست ؟ چه نوع استعاره ای بکار رفته است ؟هزاران نرگس از چرخ جهان گرد
خروشد تا برآمد یک گل زردستاره
_ مصرحه خورشید- مصرحه11-
در بیت زیر استعاره کدام است؟ چه نوع استعاره ای بکار رفته است؟خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه
کز دست غم خلاص من آنجا مگر شودمکنیه
_ تشخیص12-
در هر یک از ابیات زیر کدام کلمه در مفهوم مجازی بکار رفته است؟الف
) هرگز وجود حاضر غائب شنیده ای من در میان جمع و دلم جای دگر استب
) گر نبندی زین سخن تو حلق را آتشی آید بسوزد خلق را13-
در هر یک از عبارات زیر کنایه کدام است؟الف
) هر که دل پبش دلبری دارد ریش در دست دیگری دارد تسلیم شدنب
) از مکافات عمل غافل مشو گندم از گندم روید جو از جو هر کاری نتیجه ی خودش را دارد14-
انواع سجع را در هر یک از عبارات زیر بدست آورید:الف
) که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمتمتوازی
ب
) گاه از دیدن خط مکتوب منتعش و گاه از ندیدن روی مطلوب مشتعل متوازی متوازنج
) الحمد الله شهر تبریز است و حسن و جمال و خیرمطرف
15-
در هر یک از عبارات زیر چهئ نوع جناسی بکار رفته است؟الف
) مکن تا توانی دل خلق ریش اگر می کنی ، می کنی بیخ خویشناقص اختلافی
ب
) می ز طرب زان که چو گل بر لب جوی بر سرم سایه ی آن سرو سهی بالا بوداختلافی
ج) هر تیر در کیش است گر بر دل ریش آید ما نیز یکی باشیم از جمله ی قربان ها
اختلافی
د
) گر آمدم به کوی تو چندان غریب نیست چون من در آن دیار هزارن غریب استتام
16-
تکرار کدام صامت یا مصوتدر بیت زیر باعث به وجود آمدن واج آرایی شده است؟چرشته ی تسبیح اگر بگسست معذورم بدار
دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود17-
در عبارات زیر آرایه های «تضاد،حسن تعلیل،لف و نشر،حس آمیزی،اغراق و تضمین» را بیابید.الف
) گدای نیک انجام ، به از پاشاه بد فرجام تضادب
) موسی(ع) قارون را نصیحت کرد که « احسن کما احسن الله الیک » تضمینج
) دو کس دشمن ملک و دینند : پادشاه بی حلم و زاهد بی علم لف و نشرد
) با من بیا به خیابان تا بشنوی بوی زمستانی که در باغ رخنه کرده حس آمیزیه
) آن فرومایه هزار من سنگ بر می دارد و طاقت یک حرف نمی آورد اغراقو
) از صوفی پرسیدند : هنگام غروب خورشید چرا زردی روی است؟ گفت از بیم جدایی حسن تعلیل18-
درابیات زیر آرایه های « تناقص،مراعات نظیر،تلمیح،اشتقاق ایهام،ایهام تناسب » را بیابید. الف)ابر و باد و مه وخورشید و فلک در کارند تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوریمراعات نظیر
ب
) گفت آن یار کز و گشتسردار بلند جرمش آن بود که اصرار با هویدا می کردتلمیح
ج
)جان ریخته شد با تو آمیخته شد با تو چون بوی تو دارد جان جان را هله بنوازمایهام
د
)فلک در خاک می غلتید از شرم سرافرازی اگر می دید معراج ز پا افتادن ما راتناقص
ه
) مدادم مست می دارد نسیم جعد گیسویت خرابم می کند هر دم فریب چشم جادویتایهام تناسب
و
) چشم آسایش که دارد از سپهر تیز رو ساقیا جام میم ده تا بیا سایم دمیاشتقاق
19-
در کدام یک از عبارتها آرایه ی ترصیح و در کدام یک آرایه مولزنه بکار رفته است، علت آن را بیان کنید.الف
) به ظاهرش عیب نبینم و در باطنش غیب نمی دانم.ب
) عقل گفت : من دبیر مکتب تعلیمم ، عشق گفت : عبیر نافه ی تسلیمم.20-
در هر یک از مصراع های زیر کلماتی را که جناس ناقص دارند ، مشخص کنیدو نوع جناس ناقص را نیز بنویسید.الف
) سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند.ب
) یاد یاران یا را میمون بود.ج
) گل از خارم بر آوردی و خار از پای از گل21-
در کدام بیت جناس تام آمده است ؟ آن را مشخص نمایید و تفاوت معنایی آن را بنویسید.الف
) که چندان بپیچیم اسفندیار مگر بپیچاند از کار زارب
) گر آمدم به کوی تو چندان غریب نیست / چون من در آن دیار هزاران غریب است
1-
در بیت زیر کدام کلمات با هم آرایه ی «اشتقاق» را به وجود آورده اند ؟صامت های مشترک را بیابید.همه بینند نه این صنع که من می بینم
همه خوانند نه این نقش که من می خوانم خوان2-
آرایه لفظی موجود در بیت زیر را مشخص کنید :عصا بر گرفتن نه معجز بود همی از دها کرد باید عصا
3-
در بیت زیر آرایه ی مراعات نظیر را بیابیدو بنویسید که تناسب واژه ها از چه جهت است ؟هر کو نظری دارد با یار کمان ابرو
باید که سپر باشد ، پیش همه پیکان هاآلات جنگی
4-
در اشعار زیر تلمیح،تضمین،تضاد،تناقص و حس آمیزی را باد ذکر مورد مشخص کنید.الف
) در کوچه با غ های نیشابور / مستان نسیم شب به ترنم / آواز های سرخ تر ار باز / ترجیع وارزمزمه کردندحس آمیزی
ب
) وز ملک هم بایدم جشن ز جو کل شئ هالک الا و جههتضمین
ج
) عنکبوتی را به حکمت دام داد صدر عالم را دار آرام دادتلمیح
د
) ساز او؛ باران؛ سروش باد؛/ جامه اش شو لای عریانی استتناقص
ه
) مرا نصیحت غم آمد به شادی همه عالم چرا که از همه عالم محبت تو گزیدمتضاد
5-
درباره ی آرایه ی حسن تعلیل در بیت زیر توضیح دهید .نه خلاف عهد کردم که حدیث جز تو گفتم
همه برسر زبان اند و تو در میان جانی6-
در بیت زیر مفهوم و نوع کنایه ی مشخص شده را بیان کنید.چو بشنید بیچاره بگریست زار
که ای خواجه دستم ز دامن بدار رها شدن7-
در بیت زیر کلمات قافیه و ردیف را بیابید.ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست
منزل آن مه عاشق کش عیار کجاست قافیه ردیف
8-
کدام یک از شاعران زیر به قطه سرایی شهرت یافتند؟*
الف) ابن یمین ب) حافظ ج) نظامی د) فریدون مشیری9-
درو ن مایه ی ترجیع بند های معروف فارسی چه چیز هایی است؟ ذکر دو مورد .عشق ، عرفان
10-
شعر زیر در چه قالبی سروده شده است؟ چرا ؟نخستین بار گفتش کز کجایی بگفت از دارملک آشنایی
بگفت آنجا صنعت در چه کوشند بگفت انده خرند و جان فروشند
مثنوی ؛ زیرا هر بیت قافیه ای جداگانه ای دارد
.11-
دو ویژگی شعر نیمایی را بیان کنید.وزن اجباری است
– قافیه وردیف اختیاری است.12-
در بیت زیر مشبه و مشبه به را بیابید.چون آب روان می گذرد عمر و تو غافل
ای وای در این قافله گر فاصله بودی13-
تشبیه بلیغ را در عبارت زیر بیابید و نوع آن را مشخص کنید:اسمی در دلهای ما جزء تخم محبت خود مکار
اضافی14-
در بیت زیر چه نوع تشبیهی بکار رفته است؟آن قطره ی باران بر افته بو گل سرخ
چون اشک عروسی است بر افتاده به رخسار15-
در بیت زیر کدام کلمه در مفهوم استعاری بکار رفته است؟ آیا تشخیص است یا خیر ؟ چرا ؟ای بخارا شاد باش و دیرزی میرزی تو شادمان آید همی
بله ؛ چون انسان مخاطب واقع شده است
.16-
در بیت زیر کدام کلمه مجاز است ؟ علاقه و قرینه ی آن را بیابید.جهان
انجمن شد بر تخت اوی فرو مانده از فره و بخت اوی قرینهعلاقه
: محلیه17-
در بیت زیر کدام یک از کلمات مشخص شده مجاز و کدام یک حقیقت است؟ماها ، پری رویا ، سخن با ما نمی گوید چرا
آخر من از دیوانگی با ماه می گویم سخن
20
-در شعر زير دو واژه را بيابيد كه با هم جناس» دارند .شمع جويي و آفتاب بلند روز بس روشن و تو در شب تار
چشم بگشا به گلستان و ببين جلوهي آب صلف در گل و خار
21-
چرا ميگوييم در عبارت زير ، «جناس تام» وجود دارد ؟«
گفت آن يار كزو گشت سردار بلند جرمش اين بود كه اسرار هويدا ميكرد »23-
در عبارت زير ، سعدي با آوردن بخشي از يك آيه عيناً در كلام خويش ، از آرايهي ............. بهره گرفته است .«
موسي (ع) قارون را نصيحت كرد كه اَحْسِنْ كَما اَحْسَنَ الله اليكَ. »24-
در كدام يك از ابيات زير ، آرايهي «تناقص» ديده ميشود ، دليل خود را بنويسيد .الف
) بگويم تا بداند دشمن و دوست كه من مستي و مستوري ندانم ب) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار كاين كرامت سبب حشمت و تمكين من است25-
با توجه به بيت زير ، به سؤالات داده شده : پاسخ دهيد : ژ«
ماهي اين هفته برون رفت و به چشم سالي است حال هجران تو چه داني كگه چه مشكل حالي است »الف
) كدام كلمه ، داراي «ايهام تناسب» است ؟ ب) اين كلمه ، در بيت بالا به چه معناست ؟ پ) كلمهي داراي ايهام تناسب ، با كدام واژه تناسب برقرار كرده است ؟26-
ارتباط ميان واژههاي مشخص شده در بيت زير ، كدام آرايهي ادبي را به وجود آورده است ؟«
هر كو نظري دارد با يار كمان ابرو بايد كه سپر باشد ، پيش همه پيكانها»27-
با توجه به بيت زير :«
از عفو و خشم تو دو نمونه است ، روز و شب وز مهر و كين تو دو نمونه است شهد و سم»الف
) در مصراع اول ، « لف ها » را نشان دهيد . ب) چه نوع لف و نشري در بيت زير ديده ميشود ؟28-
در ابيات زير ، آرايههاي «تصدير ، حس آميزي ، اشتقاق ، اغراق ، حسن تعليل» را بيابيد .الف
) شود كوه آهن چو درياي آب اگر بشنود نام افراسياب ب) گل ، آن جهاني است نگنجد در اين جهان در عالم خيال چه گنجد ، خيال گل پ) رسم بد عهدي ايام چو ديد ابر بهار گريهاش بر سمن و سنبل و نسرين آمد ت) من كه باشم در ان حرم كه صبا پردهدار حريم حرمت اوست ث) از صداي سخن عشق نديدم خوشتر يادگاري كه در اين گنبد دوار بماند
1-
در بيت زير واژههاي قافيه و رديف را مشخص كنيد :هواي عشق ، مرا تازه در دل فتاده است
نظر كنيد كه دريا به ساحل فتاده است2-
كلمهي نيلوفر الف ) چند واج دارد ؟ ب ) چند هجا ؟ ج ) علامت خاص آخرين هجاي ان را بنويسيد :3-
محتواي غزل الف ) در آغاز چگونه بود ؟ ب ) اين محتوا از چه زمان ج ) با ظهور چه كسي تغيير پيدا كرد ؟4-
چه تفاوتي بين بيت مصرع ميان تركيب بند و ترجيع بند وجود دارد ؟5-
كداميك از اشعار زير قطعه و كدام مثنوي است ؟الف
: گفت دزدي شحنه را كاي پادشاه آنچه كردم بود آن حكم اله گفت شحنه آنچه من هم ميكنم حكم حق است اي دور چشم روشنم ب : يا وفا خود نبود در عالم يا كسي اندر اين زمانه نكرد كس نياموخت علم تير از من كه مرا عاقبت نشانه نكرد6-
شاهنامه فردوسي از نظر محتوا جزو كداميك از انواع مثنوي است ؟7-
رايجترين قالب شعري در ميان روستاييان كدام قالب شعري است ؟8-
كدام يك از ابيات زير در قالب رباعي سروده شده است ؟الف
: هر سبزه كه بر كنار جويي رسته است گويي ز لب فرشته خويي رسته است پا بر سر سبزه تا به خواري ننهي كان سبزه ز خاك لاله رويي رسته استب
: به صحرا بنگرم ، صحرا ته وينم به دريا بنگرم دريا ته وينم به هر بنگرم كوه و درو دشت نشان از قامت رعنا ته وينم9-
تنها قالب شعر سنتي كه مصراعهاي آن با هم برابر نيستند كدام قالب شعري است ؟10-
بارزترين تفاوت شعر نيمايي و سنتي در چيست ؟الف
) وزن و قافيه ب ) درون مايه ج ) قافيه د ) طول مصرعها و قافيه11-
در عبارت ( جان تو مرغي است نامش قفس ) چه اركاني از تشبيه حذف شده است؟12-
تشبيه بليغ را در مصرع زير بيابيد و نوع آن را مشخص كنيد :«
دست از مس وجود چو مردان ره بشوي »13-
در تشبيه مركب زير طرفين تشبيه و وجه شبه را مشخص كنيد :آن شاخههاي نارنج اندر ميان ابر چون پارههاي اخگر اندر ميان دود
14-
استعاره را در ببت زير مشخص كنيد و نوع آن را بنويسيد :اي ماه سرو قيامت ، شكرانه سلامت از حال زيردستان ، ميپرس گاهگاهي
15-
يك استعاره مصرحه و يك استعاره مكنيه را در مثالهاي زير نشان دهيد :الف
: قضا چون زگردون فرو هشت پر مرا برف باريده بر پر زاغ16-
دو تشخيص در عبارت زير بيابيد :بحر در لاكت اي حيوان كه سرما نهاني دستش اندر دست مرگ است
17-
در بيت زير مجازهاي مشخص شده استعاره از چيست ؟گلرگ را زسنبل مشكين نقاب كن يعني كه رخ بپوش و جهاني خراب كن
18-
در بيت زير الف ) مجاز را مشخص كنيد ب ) نوع علاقه ج ) قرينهي آن را بنويسيد :بر آشفت ايران و برخاست گرد همي هر كسي كرد ساز نبرد
19-
در بيت زير الف ) كنايه كدام است ب ) مفهوم آن چيست ؟ حج ) نشانه ، نمونه يا دليل است ؟هنوز از دهن بوي شير آيدش همي راي شمشير و تير آيدش
20-
الف ) سجع را در عبارت زير بيابيد . ب ) نوع آن را مشخص كنيد :هر چه نپايد دلبستگي را نشايد
.21-
در كدام يك از ابيات زير آرايهي ترصيع وجود دارد ؟الف
– ما برون را ننگريم و قال را ما درون را بنگم و حال را ب-آه از آن جور و تطاول كه در اين دامگه است آه از آن سوزي و گداري كه در آن محفل بود22-
در كدام يك از ابيات زير آرايهي تصدير و كدام آرايهي تكرار وجود دارد ؟الف
-هم نظري ، هم خبري ، هم قمران را قمري هم شكر اندر شكر اندر شكر اندر شكريب
-ز خاك آفريدت خداوند پاك پس اي بندا افتادگي كن چو خاك23-
جناس را در ابيات زير بيابيد و نوع آن را مشخص كنيد :الف
-سوزد مرا ، سازد مرا در آتش اندازد مرا وزز من رها سازد مرا بيگانه از خويشم كند ب-خرامان شد سوي آب روان چنان چون شده باز جويد روان24-
در ابيات زير در آرايههاي (اشتقاق ، تصدير ، مراعات النظير ، تضمين ، تلميح ، تضاد و تناقص ) را مشخص كنيد .الف
-بگويم تا بداند دشمن و دوست كه من مستي ومستوري ندانمب
-نرگسش بيمار بيني ، لالهاش دلسوخته غنچهاش دلتنگ يابي و بنفشه سوگوارج
-يارب اين آتش كه بر جان من است سرد كن آن سان كه كردي بر خليلد
-اگر تو فارغي از حال دوستان يارا فراغت از تو ميسر نميشود ما راهـ
- خواب و خورت زمرتبة خويش دور كرد آنگه رسي به خويش كه بيخواب و خور شويو
-خير تا خاطر بدان ترك سمرقندي دهيم كز نسيمش «بوي چوي موليان آيد همي »ز
-گوش ترحمي كو كزما نظر نپوشد دست غريق يعني فرياد بيصداييم25-
در ابيات زير آرايههاي ( اغراق ، ايهام ،ايهام تناسب ، حس آميزي ، لف و نشر و حسن تعليل ) را مشخص كنيد .الف
-روي و چشمي دارم اندر مهر او كاين گهر ميريزد آن زر ميزندب
-به زيورها بيارايند وقتي خوبرويان را تو سيمين تن چنان خوبي كه زيورها بياراييج
-چنان سايه گسترد بر عالمي كه زالي نينديشد از رستميد
-ما را در پياله عكس رخ يار ديدهايم اي بيخبر ز لذت شرب مدام ماهـ
-آشنا هستيم با سرنوشت تر آب ، عادت سبز درخت روشني را بچشيمو
-به صديق كوش كه خورشيد زايد از نفست كه از دروغ سينه روي گشت صبح نخست
1-
با توجه به ابيات زير به سؤالات داده شده ، پاسخ دهيد :زان يار دل نوازم شكري است با شكايت گر نكته دان عشقي بشنو تو اين حكايت
عشقت رسد به فرياد دار از خود به سان حافظ قرآن ز بر بخواني در چاره روايت
الف
) كدام واژه «تخلص» را با علامت خاص خود نشان دهيد .2-
درون مايهي «چهارپاره» بيشتر چه موضوعاتي است ؟3-
كدام يك از ابيات زير ، نميتواند «مطلع» يك «قصيده» باشد ؟ چرا ؟الف
) جهان بر آب نهادست و زندگي بر باد غلام همت آنم كه دلد بر او ننهاد ب ) خبري هست كه مرغان سحر ميگويند آخر اي خفته سر از خواب جهالت بردار4-
هر يك از كلمات مشخص شدهي بيت زير ، كدام يك از «پايههاي تشبيه» هستند ؟«
روز چو شمعي بهخ شب ، زود رو و سرفراز شب چو چراغي به روز ، كاسته و نيمتاب »5-
يك « تشبيه بليغ اضافي » بسازيد كه واژهي « دانش » ، مشبه آن باشد .6-
در مصراع زير :«
تو سرو جويباري ، تو لالهي بهاري »الف
) كدام يك از پايههاي تشبيه ، حذف شده است ؟ ب ) اين « نوع تشبيه » چه ناميده ميشود ؟7-
كدام يك از تشبيهات زير ، « مفرد » و كدام يك « مركب » است ؟الف
) بر گل سرخ از نم ، او فتاده لالي همچو عرق بر عذار شاهد غضبان ب ) زلف تو مگر جانا اميد و ناز است زيرا كه چنين هر دو سياه است و درز است8-
در كدام يك از ابيات زير ، آرايهي « تشخيص » وجود دارد ؟ دليل خود را بنويسيد.الف
) اي نسيم سحر ، آرامگه يار كجاست ؟ منزل آن مه عاشق كش عبار كجاست ؟اي غنچه خندان ف چرا خون در دل ما ميكني ؟ خاري به خود ميبندي و ما را ز سر وا ميكني
9-
با توجه بيت زير ، به سؤالات پاسخ دهيد :«
در اين بازار اگر سودي است با درويش خرسند است خدايا ، منعمم گردان به درويشي و خرسندي »الف
) كدام كلمه در مفهوم استعاري به كار رفته است ؟ ب ) استعاره از چست ؟ پ ) چه نوع استعارهاي است ؟10-
استعارهي به كار رفته در كدام يك از ابيات زير ، « بليغتر و مؤثرتر » است ؟ چرا ؟الف
) فردا كه پيشگاه حقيقت شود پديد شرمنده رهروي كه عمل بر مجاز است ب ) بخت ان نكند با من ، كان شاخ ، صنوبر را بنشينيم و بنشانم ، گل بر سرش افشانم11-
جملهاي بنويسيد و در آن واژهي «قلم» را در « مفهوم مجازي » به كار ببريد .12-
با توجه به بيت زير :«
دل عامي بسوزي چو عذار بر فروزي تو از اين چه سودي داري كه نميكني مدارا»الف
) كدام كلمه در مفهوم مجازي به كار رفته است ؟ ب) « قرينه » ي آن كدام است ؟13-
در بيت زير ، « دينار و درم » مجاز از چيست ؟ نوع علاقهي ان را بنويسيد .«
آن كس كه به دينار و درم خير نيندوخت سر عاقبت اندر سر دينار و درم كرد »14-
كنايهي به كار رفته در كدام بيت ، اثبات اين حقيقت است كه «آسايش بي رنج » در اين جهان وجود ندارد ؟الف ) حافش از باد خزان در چمن دهر مرنج فكر معقول بفرما گل بي خار كجاست
ب ) نپندارم اي در خزان كشته جو كه گندم ستاني به وقت درو15-
در هر يك از ابيات زير ، كنايات را مشخص كنيد و مفهوم هر يك را بنويسيد .الف
) چو بشنيد بيچاره بگريست زار اي كه خواجه دستم ز دامن بدار ب ) دلا معاش چنان كن كه گر بلغزد پاي فرشتهات به دو دست دعا نگه دارد16-
در بيت زير :«
لبخند تو خلاصهي خوبيهاست لختي بخند ، خندهي گل زيباست »الف
) كدام « صامت » بيش از بقيه تكرار شده است ؟ ب ) نام آرايهي ادبي حاصل از اين تكرار چيست ؟17-
در هر يك از عبارات زير ، بين كدام كلمات ، « سجع » وجود دارد ؟ « نوع سجعها » را بنويسيد ؟الف
) ملك بي دين باطل است و دين بي ملك ، ضايع . ب ) هر كه را زر در ترازوست ، زور در بازوست .18-
در ابيات زير ، آرايههاي « موازنه » و « ترصيع » را بيابيد . در هر مورد ، دليل خود را بنويسيد .الف
) اي منور به تو نجوم جمال اي مقرر به تو رسوم كمال ب ) شاكر نعمت به هر مقام كه بوديم داعي دولت به هر طريق كه هستيم19-
در هر يك از ابيات زير ، بين كدام كلمات ، بين كدام كلمات « جناس » به كار رفته است ؟ نوع هر جناس را مشخص كنيد .الف
) اي گدايان خرابات ، خدا يار شماست چشم انعام مداريد از انعامي چند ب ) كار دلم به جان رسد ، كارد به استخوان رسد ناله كنم بگويدم : دم مزن و بيان مكن1-
مقدمه عاشقانه قصيده چه نام دارد .الف
– تعزل ب – تخلص ج – غزل د – مطلع2-
كدام يك از شاعران زير به قطعه سرايي شهرت دارند .الف
– ابن يمين ب – حافظ ج – نظامي د – فريدون مشيري3-
اين شرح كدام شعر را به خاطر ميآورد . غزلهايي است با قافيه متفاوت كه بيت يكساني آنها را به هم ميپيوندد .الف
– مسمط ب – قطعه ج – تركيب بند د – ترجيع بند4-
كدام يك از شاعران زير از سرايندگان مشهور تركيب بند است .الف
– مولوي ب – محتشم كاشاني ج – فردوسي د – پروين اعتصامي5-
اگر شاعر مقصود خود را تنها در يك بيت بيان كند به آن بيت.......... گويند .6-
قصيده شعري است كه از نيمه قرن ........ هـ . ق به تقليد از شعر......... گويند .7-
بنيانگذار مسمط ............. است .8-
در بيت زير كلمات قافيه و رديف را بيابيد .هر كسي كو دور ماند از اصل خويش باز جويد روزگار وصل خويش
9-
در بيت زير حروف قافيه كدامند .هر كجا يوسفي باشد چو ماه جنت است ار چه كه باشد به قعر چاه
10-
كلمهي «دلگشا» چند صامت و مصوت دارد . ( به عدد بنويسيد )11-
هجاهاي كلمهي «اختصاص» را مشخص كنيد . علامت خاص هجاها را بنويسيد .12-
اصليترين عوامل تأثير شعر را نام ببريد . يكي را به دلخواه توضيح دهيد .13-
زيباترين مختلص در قصيده كدام است . چرا ؟14-
تجديد مطلع در قصيده چيست . چرا شاعر تجديد مطلع ميكند .15-
نظام قافيهها در غزل چگونه است .16-
ويژگيهاي شعر نيمايي را نام ببريد . (ذكر سه مورد)17-
قديميترين مستزاد در ديوان كدام شاعر پديد آمده است . محتواي اين نوع شعر چيست . (ذكر سه مورد)18-
مسمط را شرح دهيد .19-
اركان تشبيه را در مصرع زير مشخص كنيد .يكي دختري داشت خاقان چو ماه
20-
هر يك از اشعار زير در چه قالبي سروده شدهاند . چرا .الف
– سخنهاي ناخوش ز من دور دار .به بدها دل ديو رنجور دار
.مگوي آن چه هرگز نگفته است كس
به مردي مكن باد در قفس
ب
-بهترين مراتب آن بشتدكان به فضل و هز به دست آيد
رتبت كان نباشد به استحقاق
زودش اندر نبا شكست آيد
.21-
كدام يا از اشعار زير دو بيتي و كدام رباعي است . چرا .الف
) وقت است كه در برآشنايي بزنيمتا بر گل و سبزه تكيه جايي بزنيم
زان بيش كه دست و پا فرو بندد مرگ
آخر كم از آن كه دست و پايي بزنيم
ب
) اگر صد تير ناز از دل آيد .مكن باور كه آه از دل بر آيد
.پس از صد سال بعد از مرگ فايز
هنوز آواز دلبر دلبر آيد
.22-
بر پايه ويژگي قالبها به سؤالات زير پاسخ دهيد .الف
– مناسب ترين قالب براي ثبت لحظههاي زودگذر شاعرانه استب
– قديميترين نمونه ترجيع بند از كدام شاعر است .ج
– مناسب ترين قالب براي بيان داستانها و مطالب طولاني است .د
– قالبي كه وحدت موضوع دارد .23-
در تشبيه زير : الف – هر يك از كلمات مشخص شده جزء كدام يك اركان تشبيهند .ب
– كدام يك از پايههاي تشبيه حذف شده است .ثريا
چون منيژه بر سر چاه دو چشم من بدو چون چشم بيژن24-
در ابيات زير چه نوع تشبيهي ديده ميشود طرفين تشبيه را مشخص كنيد .الف
- پير دهن برگ بر درختان چون جامهي عيد نيكبختان ب- چون آب روان ميگذرد عمر تو غافل اي واي در اين قافله گر فاصله بودي25-
در عبارات و مصراععاي زير تشبيه بليغ را بيابيد نوع آن ا مشخص كنيد.الف
–تا كيمياي عشق بيابي و ز رشوي ب – الهي در دلهاي ما جز تخم محبت خود مكارج
-دانش اندر دل چراغ روشن است .26-
در ابيات زير هر يك از كلمات مشخص شده استعاره از چيست .الف
–هزاران نرگس از چشم جهانگرد برون شد تا بر آمد يك گل زردب
-چو تنها ماند ماه سر و بالا فشاند از نرگسان لولوي لالا27-
در مصراع زير چند استعاره وجود دارد مشخص كنيد .بتي دارم كه گرد گل ز سنبل سايه بان دارد
.
+ نوشته شده در ۱۳۸۶/۱۰/۱۱ ساعت 19:35 توسط گروه زبان و ادبیات فارسی
|
این وبلاگ جهت ارتباط بیشتر با فرهیختگان و اندیشمندان این مرز و بوم دانش خیز طراحی شده است وطرح نکات و موضوعات مختلف بنا بر "جز این است و غیر از این نیست " نمی باشد .خواهشمند است پیشنهادها و نظرات گرانقدر خود را در راستای بهبود روند اموزش دریغ نفرمایید. در ضمن هر گونه تبادل اطلاعات از این وبلاگ جهت پیشبرد و تسهیل اهداف آموزشی آزاد است.با سپاس فراوان :افسانه سراجی - سرگروه آموزشی زبان وادبیات فارسی استان بوشهر و سرکار خانم عزت السادات قهاری عضو گروه استان