نمونه سوالات زبان فارسی دوم

الف) نگارش

عبارت زير را ويرايش كنيد .

گاهاً گزارشات و اخبارهايي بر خلاف واقع منتشر مي‌سازند .

وقتي نوشته اي را به گونه‌هاي (اخلاقي عرفاني فرهنگي ) تقسيم كرده باشيم ، به كدام عبارت گروه‌بندي شده‌اند .

استفاده از تخيل و اقدام به خلق و آفرينش از ويژگي‌هاي نوشته‌ي ....... است.

در زبان كودكانه نحوه‌ي بيان چگونه است ؟

دو مورد از ويژگي‌هاي زبان محاوره‌اي را بنويسيد و بگوييد در نوشته‌ها تا چه اندازه مي‌توان از زبان محاوره‌اي استفاده كرد ؟

درباره‌ي علم دو مطلب يكي به زبان ادبي و يكي به زبان علمي بنويسيد .

منظور از فضاسازي چيست ؟

در علوم زير از كدام روش تحقيق استفاده مي‌شود .

روانشناسي ادبيات فارسي

از فوايد نوشتن طرح يك نوشته يك مورد را ذكر كنيد .

تحقيق و پژوهش چه زماني ارزشمند است ؟

چه اطلاعاتي را در مورد يك واژه مي‌توانيم از يك فرهنگ بدست بياوريم ؟ (4مورد)

مراحل تهيه‌ي گزارش را نام ببريد ؟

روش‌هاي كلي و عمومي تحقيق را نام ببريد .

عبارت زير را ويرايش كنيد .

صرب‌ها به رهبريت كاراذريچ به روي زنان و كودكان بي‌پناه شهرها و دهات آتش گشودند .

علايم اختصاري زير را معني كنيد

ق.م. صص

16- دو فرهنگ لغت معتبر در زبان فارسي را نام ببريد .

17- قسمت‌هاي تشكيل‌ دهنده‌ي يك مقاله را نام ببريد .

18- انواع مقاله از نظر هدف و محتوا و شيوه‌ي نگارش بر چند دسته است ؟ نام ببريد .

19- گزارش كوتاهي (در 5 سطر ) از يك بازديد علمي / تاريخي / زيارتي / ... بنويسيد

20- طرح در نوشته‌هاي كوتاه ، ممكن است ...... باشد اما در نوشته‌هاي بلند ............ و ............ است .

21- فضا سازي در قصيده همان ............ است .

22- دو مورد از ويژگي‌هاي نوشتار معيار را بنويسيد .

23- فوايد نوشتن طرح يك نوشته چيست ؟ (ذكر دو مورد )

24- ويرايش زباني و ساختاري چيست ؟

25- متن زير را ويرايش كنيد

چگونه مي‌توان به قول معروف عليه سوابق گذشته افرادي كه نمي‌شناسيد عمليات قانوني انجام و موضوع را به طور دقيق بررسي كنيم.

26- براي هر مورد يك كتاب نام ببريد كه انتخاب عنوان‌هاي آن از راه‌هاي زير باشد

الف تناقض‌نما ب- انتخاب يك مصراع يا بخشي از يك شعر معروف ج- استفاده از بخشي از يك آيه‌ي قرآن

27- زبان ، طرز بيان و قالب نوشته‌ي زير چيست ؟

مصطفي به حالت معهود ابتدا مبلغي سرخ و سياه شد و بالاخره صدايش بريده بريده مثل صداي قلياني كه آبش را كم و زياد كنند از ني پيچ حلقوم بيرون آمد و معلوم شد مي‌فرمايد در اين روز عيد قيد غاز را بايد زد.

28- فضاسازي را تعريف كنيد و دو مورد از فوايد آن را بيان كنيد ؟

29- دو ويژگي يك مقاله‌ي كامل را بنويسيد .

30- يادداشت برداري به سه شكل انجام مي‌پذيرد آن‌ها را نام ببريد .

31- شاعران و نويسندگان براي تأثير گذاري بيشتر ، غالباً از عنصر .......... استفاده مي‌كنند .

32- گزارش‌ها از نظر حجم به چند دسته تقسيم مي‌شوند با ذكر مثال نام ببريد .

33- شرط اساسي براي نوشتن مقاله چيست ؟

34- جوهر تحقيق ........... و ........... است نه تقليد صرف و تكرار آن‌چه در گذشته بوده است .

35- اگر از يك منبع دو يا چند بار پشت سر هم استفاده كنيم منبه را چگونه ارجاع مي‌دهيم ؟

36- هر يك از علائم اختصاري زير در فرهنگ معين نشانه‌ي چيست ؟

الف – (ا) ب- ( ) ج- (كن)

37 – عبارت زير را ويرايش كنيد .

رفتن و برگشتن از نمايشگاه مدتي زياد طول نيانجاميد .

38 – نوشته‌ها به اعتبار قالب به چند دسته تقسيم مي‌شوند چهار مورد را نام ببريد .

39- آن‌چه به تحقيق ارزش و اعتبار مي‌بخشد شيوه‌ي ........... است .

40- حجم مقاله به ............. و ............. آن بستگي دارد .

41- كدام يك از موارد زير از نوع گزارش هاي رسمي و اداري‌است ؟

الف گزارش يك بازديد علمي

ب- گزارش يك مأمور از بازرسي بخش‌هاي يك كارخانه

42- انواع فهرست‌ها در تحقيق را نام ببريد .

43- در انتخاب عنوان اثر «نون والقلم» از چه راهي استفاده شده است .

44- دو مرحله از مراحل تهيه‌ي يك مقاله را بنويسيد و يك واژه ‌نامه تخصصي نام ببريد .

45- يك گزارش به دلخواه بنويسيد .

46- نويسنده‌ي اثر «خفتگان بيدار» براي انتخاب نوشته‌ي خود از چه راهي بهره برده‌اند .

47- طرح نوشته چه فوايدي دارد ؟ بنويسيد .

48- رعايت چه مواردي باعث مي شود كه نوشته‌ي ما مؤثر باشد ؟

49- وقتي به فراخور محتواي نوشته ، زمينه‌هاي مناسب رواني را در خواننده يا شنونده ايجاد كنيم به اين كار ........... مي‌گويند .

50- وقتي نوشته اي را به گونه‌هاي «ادبي» و «طنز» تقسيم كرده باشيم به كدام اعتبار گروه‌بندي شده‌اند ؟

51 – تركيب مناسب را جاي نقطه چين در عبارت زير قرار دهيد . (براعت استهلال حسن مطلع)

- گذشتگان به فضاسازي آغاز نوشته .............. مي‌گفتند .

52- برگه (فيش) چيست ؟

53 – در فرهنگ لغت معين تلفظ درست كلمه چگونه نشان داده شده است؟

54- گزارش كوتاهي از برگزاري جلسات امتحاني خود را بنويسيد.

55-در لغت‌نامه‌ي دهخدا از دو خط موازي( ) و قلاب [ ] براي چه منظوري استفاده مي‌شود .

56- سبك ويژه‌ي روزنامه اصطلاحاً ................ ناميده مي‌شود .

57 – لازمه‌ي نگارش هر نوشته .................. است .

58- فرهنگ معين چند بخش است ؟

59- جمله‌ي زير را به دو صورت ويرايش كنيد .

در كنار آن خط خط موازي‌اي بكشيد.

60- يك واژه‌نامه‌ي انگليسي به فارسي و يك واژه‌نامه‌ي عربي به فارسي نام ببريد .

61- كهن‌ترين فرهنگ لغت فارسي چه نام دارد ؟ اثر كيست ؟

62- فرهنگ معين در چند جلد و چند بخش تنظيم شده است ؟

 

 

 

ب) دستور

1- با رسم نمودار هسته و وابسته‌هاي گروه اسمي زير را مشخص كنيد و نقش آنها را نيز بنويسيد .

شهدا آخرين درجه‌ي افتخار را گرفتند.

2- در جمله‌ي زير نقش‌نماها را مشخص و نوع آنها را بنويسيد .

خدايا تو را به حق محمد قسم مي‌دهيم تا هرچه زودتر حضرت مهدي ظهور كند .

3- جمله‌ي زير را مجهول كنيد .

پدر و مادر حسن را دوست دارند .

4- جمله‌ي زير چند جز دارد اجزاي آن را مشخص كنيد .

بچه را بيدار كنيد.

5- در جمله‌ي زير ضمير و مرجع آنرا مشخص كنيد .

حقيقت همان اندازه مطرح خواهد شد كه ما آنرا رواج مي‌دهيم .

6- اضافه‌ي تعلقي و غير تعلقي را مشخص كنيد .

كاغذ روزنامه - دست ارادت

7- ساخت فعل‌هاي زير را مشخص كنيد .

الف- او در تحصيل علم و دانش رنج برد ب- آب دريا فرو نشست

ج- كبوتر بر فراز درخت نشست .

د- معلم از بي‌انظباطي دانش‌آموزان چشم پوشيد .

8- كدام گزينه در مورد قيد جمله‌ي زير صحيح است .

خوشبختانه ديروز به موقع رسيد .

الف- قيد جمله- مختص ب- قيد فعل- نشانه‌دار

ج- قيد قيد بي‌نشانه د- قيد جمله نشانه‌دار

9- انواع صفت‌هاي بياني زير را از نظر ساختمان مشخص كنيد .

الف- ويرانگر ب- خريدار ج- خوش سيما د- هيچ‌كاره

10- در عبارت‌هاي زير پيوندهاي وابسته ساز و هم‌پايه‌ساز را مشخص كنيد .

الف- بسيار دشوار بود كه اين خبر را باور كنم .

ب- تلاش كرده بود اما موفق نشده بود .

11- با رسم نمودار گروه هاي تشكيل دهنده‌ي جمله‌ي زير را مشخص كنيد .

الف- او فقرا را لباس پوشاند .

ب- سهراب خود را به او مي‌شناساند .

12- زمان ، كاربرد و وجه فعل‌هاي زير را بنويسيد .

داشتيم برمي‌گشتيم كه علي وارد شد .

13- ساخت اسمهاي زير را مشخص كنيد .

بوته ( ) رهاورد ( ) روزه (‌‌‌ ) تكاپو ( )

14- در عبارت زير ضمير و مرجع آن را مشخص كنيد .

زهرا را ديدم و به او سلام كردم .

15- در عبارت زير گرو ه قيدي و نوع آن را مشخص كنيد .

علي به كندي اما خوش‌خط مي‌نويسد .

16- در جمله‌ي مركب زير هسته و وابسته را مشخص كنيد .

الف- ما مي‌دانستيم كه شما مي‌آييد .

ب- تا شب نرود صبح پديدار نباشد .

17- از بن ماضي و مضارع فعل زير صفت مشتق بسازيد .

مي‌رفت : ( ) ( )

18- با رسم نمودار نقش كلمات را تعيين كنيد .

«حافظ خود را نظرباز مي‌خواند»

19- از فعل رسيده بودم . الف فعل گذرا بسازيد .

ب- زمان و كاربرد آن را بنويسيد .

20- جمله معلوم را به مجهول تبديل كنيد .

«آن‌‌ها قرآن خواهند خواند»

21- ضمير و مرجع آن را در جمله‌هاي زير مشخص كنيد .

خانواده خسرو را مي شناختم . آن‌ها اصلاً كرمانشاهي بودند . خسرو در كوچكي بي‌مادر شد . فقط مادر بزرگ بود كه نوه پسري‌اش را از جان و دل دوست مي‌داشت.

22- نام آوا و شبه جمله را در عبارت‌هاي زير مشخص كنيد .

صداي شرشر آب گوش را مي‌نوازد با صداي بلند مي‌گويم . سلام ، آب ، مايه زندگي.

23- قيدها را شناسايي كنيد و نوع آن‌ها را بنويسيد .

خوشبختانه با همت و پشتكار خودتان اصلاً دنبال اعتياد نرفتيد .

24- در جمله‌ي مركب زير جمله هسته و وابسته زير را مشخص كنيد .

او از كاري كه كرده است پشيمان خواهد شد .

25- نهاد جدا و پيوسته‌ي جمله‌ي زير را مشخص كنيد و بنويسيد آيا نهاد جدا با پيوسته مطابقت دارد ؟ چرا ؟ موفق و سربلند باشيد

26- با رسم نمودار گروه‌هاي تشكيل‌دهنده‌ي جمله‌ي زير و نقش هر گروه را مشخص كنيد .

مردم او را ريش سفيد مي شمارند .

27- در عبارت‌هاي زير متمم قيدي و متمم فعل را مشخص كنيد .

الف) لوازم التحرير از تهران رسيد ب) او از جانش گذشت . 28- زمان و كاربرد وجه فعل جمله‌ي زير را مشخص كنيد .

قدر پدر و مادر خويش را بدان .

29- فعل جمله‌ي رو به رو را منفي كنيد .

علي داشت كتاب مي‌خواند .

30- در عبارت‌هاي زير ساده ، مركب و پيشوندي را مشخص كنيد .

الف) سنگ از كوه فرو غلطيد .

ب) خواهرم به مدرسه رفته است .

ج) او هيچ وقت دست از پا خطا نمي‌كند .

د) من او را از اين موضوع آگاه كردم .

31- دليل عدم مطابقت نهاد جدا و پيوسته را بنويسيد .

«هر يك از شاعران نامدار ايران مثل ستاره‌اي در آسمان ادب فارسي مي‌درخشند»

32- الف- نقش كلمات را تعيين كنيد . (بدون رسم نمودار)

ب) جمله چند جزيي است .

«زبان‌شناسان زبان را در يك زبان مي دانند

33-از فعل «دويده است»

الف فعل گذرا بسازيد .

ب- زمان و وجه آن را بنويسيد .

34- قيدها را شناسايي كنيد و نوع آن‌ها را بنويسيد .

«شايد اين درد به قول طبيبان نشانه بيماري عمومي باشد و شايد ...

35- براي جمله‌هاي زير ، فعل‌هايي با شناسه‌ي مناسب بياوريد .

الف ) زهرا و فاطمه باز هم به بازار ...

ب ) علي با رضا به مدرسه ...

36- در عبارت : ((غوك با فرياد گفت : كه از شومي مصاحب نا هم جنس بدين مبتلا شده است )) .

زمان و كاربرد فعل ((شده است)) را بنويسيد .

37- نوع فعل‌هاي عبارت زير را از نظر ساختمان معين كنيد .

كودكي خردسال بوته‌ي ذرتي را از زمين برآورد و با شادماني بسيار پدرش را از حاصل كوشش خود آگاه كرد .

38- با توجه به جمله‌ي ((از هر صد دانش‌آموز شركت كننده در كنكور سراسري يك نفر قبول مي‌شود ))

به سؤالات زير پاسخ دهيد .

الف) هسته‌ي اولين گروه اسمي را تعيين كنيد و نام يك وابسته پيشين و يك وابسته‌ي پسين آن را بنويسيد .

ب) يك اسم مشتق مركب در جمله‌ي بالا بيابيد و اجزاي تشكيل‌دهنده‌ي آن را بنويسيد .

39- در جمله ((مي‌توان دلسوزي‌ آن مكارترين سوداگران را شنيد )) به سؤالات زير پاسخ دهيد :

الف ) ويژگي‌هاي اسم ((سوداگران)) را از لحاظ ((شمار)) ، ((ساختمان)) و ((شناس و ناشناس)) بنويسيد .

ب) «مكارترين» چه نوع صفتي است ؟

40- از بن ماضي فعل «گذشت» صفت عالي و از بن ماضي فعل ((نمي‌دانيم)) صفت مفعولي بسازيد .

41- تركيب وصفي و اضافي را جدا كنيد . آثار فرهنگي نشانه‌هاي بيماري .

42- در كاربرد مؤدبانه ضمير به جاي ضمير دوم شخص مفرد از ضمير ... استفاده مي‌شود .

43- جمله‌ي زير چند جز است اجزاي آن را مشخص كنيد .

كتاب را درس داد .

44- شبه جمله‌ها را در عبارت زير مشخص كنيد .

الف ) خدايا ما را به راه راست هدايت فرما .

ب ) دريغا بر ساعاتي كه به بيهودگي سپري شود .

45- با توجه به عبارت ((اين گزارش‌ها گاه به صورت كتابي درمي‌آيد و فوراً چاپ مي‌شود ، تا همگان بخوانند))

به سؤالات زير پاسخ دهيد :

الف ) يك قيد نشانه‌دار و يك قيد بي‌نشانه در عبارت بالا مشخص كنيد .

ب ) جمله (( وابسته )) را در جمله مركب بالا پيدا كنيد .

46- نوع اضافه‌ها را در تركيبات ((كشور ايران)) و ((شاهنامه‌ي فردوسي)) مشخص كنيد .

47- «آن» در هر كدام از موارد زير ، ضمير است يا صفت ؟ چرا ؟

الف) ‌در آن اطلاعيه ، اسامي برندگان را ديدم .

ب ) فيلم نامه نيز نوعي نمايش‌نامه است كه بر مبناي آن ،‌ فيلم ساخته مي‌شود .

48- با توجه به بيت زير ، به سؤالات ، پاسخ دهيد .

اي سرو پاي بسته به آزادگي مناز آزاده من كه از همه عالم بريده‌ام .

الف : بيت چند جمله دارد ؟

ب : نقش واژه‌ي ((سرو)) چيست ؟

پ : در بيت ،‌يك وابسته‌ي پسين و يك وابسته‌ي پيشين با نوع آن‌ها مشخص كنيد .

49- جمله‌ي ((ناظم به سرعت ، به سمت محل برگزاري مسابقه مي‌رود)) :

الف : چند جزئي است؟ ب: متمم قيدي در جمله كدام است؟

پ : اجزاي جمله را در زير نمودار نشان دهيد .

50 – افعال«داريد مي‌بينيد»و « بشنويد » را باحفظ زمان و شخص مجهول كنيد .

51- كدام يك از جملات زير مركب نيست؟

الف) .................................... زيرا ...................................

ب) ....................................... اما .....................................

52- وجوه افعال زير را مشخص كنيد.

الف- قدر زندگي را بدان ب- شايد مردم بي‌گناه بخشيده شوند.

ج-ايران مهد دليران است .

53- گذرا يا ناگذر بودن افعال زير را مشخص كنيد .

الف- گل از ناله‌ي بلبل ببالد همي

ب- من اين ره نه به خود مي‌پويم

ج- كبوتر به آرامي برمي‌خيزد.

54- از فعل « جوشيد» (با حفظ شخص فعل) موارد زير را بسازيد .

ماضي مستمر: مضارع مستمر:

مضارع التزامي: ماضي نقلي:

55- نهاد جدا و پيوسته و گزاره‌ي جملات زير را مشخص كنيد .

الف- دانش‌آموزان مشغول امتحان دادن هستند .

ب- سوالات امتحاني نوشته شدند .

ج- آدمي از نگاه كردن به تلويزيون لذت مي‌برد .

56- فعلهاي معين را مشخص كنيد .

خواهيد آمد ديده باشم شنيده شده است

57- جدول زير را با حفظ شخص كامل كنيد .

فعل

ماضي مستمر

مضارع التزامي

مضارع اخباري

بينديش

     

58- از ميان كلمات زير اسم جمع را مشخص كنيد .

درختان - ملوك گروه دسته

59 - تركيب اضافي (مضاف و مضاف اليه) و تركيب وصفي (موصوف و صفت) را در زير مشخص كنيد .

سفيد پوست- گل لاله كوزه‌ي سفال دل‌تنگي

60- ............ اسمي است كه بدون هيچ نشانه‌اي به كار مي‌رود و منظور آن تمام افراد طبقه خودش باشد و معمولابه صورت فرد به كار مي‌رود .

61- در عبارت زير يك اسم عام و يك اسم خاص بيابيد .

دو نمايشگاه فرش ايراني در كشور آلمان و انگليس فعاليت مي‌كنند .

62- فعل ساده و مركب را تعريف كنيد و آنها را در فعل‌هاي زير مشخص كنيد .

آتش گرفتن- خواهد آمد- مانده است- دل بست

63- با توجه به مبحث مطابقط نهاد با فعل جاهاي خالي را پركنيد .

الف- هر يك از مردم خود ( داشتن) ب)امير با دوستش به مدرسه رفت ج) جناب رئيس جمهور تشريف (آوردن)

64- براي كاري كه در گذشته پيش از كار ديگري اتفاق افتاده به كار مي‌رود .

الف- ماضي بعيد ب- ماضي ساده

ج- ماضي مستمر د-ماضي نقلي

ج- زبان شناسي

1- نقش اصلي ساخت واژه‌هاي صرفي را با ذكر مثال بنويسيد .

2- تفاوت واج و حرف را با ذكر مثال بنويسيد .

3- در كدام يك از واژه‌هاي زير وند اشتقاقي و در كدام وند صرفي بكار رفته است ؟

هنرمند شوريدگان سودمند آزادگان

4- در واژه‌ي ( جانورشناسي) يك تكواژ مستقل و يك تكواژ وابسته بيابيد .

5- تعداد واج‌ها و هجاهاي واژه‌ي «مهربان» را بنويسيد .

6- تفاوت ميان گفتار و نوشتار را بنويسيد .

7- چرا شكل گفتاري و نوشتاري كلمات زير با هم تفاوت دارد ؟

خواهر- خوابيدن- خوردن- خواستار

8- صحيح يا غلط بودن جمله‌ي زير را با علامت مشخص كنيد .

اشتباه در سخن گفتن نشان مي‌دهد كه تمايزي ميان زبان و گفتار وجود ندارد . ص غ

9- انسان خط و نوشتار را براي ............. زبان و گفتار به كار گرفته است .

10- از بين كلمات زير كدام كلمه به صورت غلط به كار رفته است ؟ چرا ؟

مديريت انسانيت- منيت بشريت

11- زبان و گفتار چه تفاوتي با هم دارند و بنويسيد آيا هر دوي آنها جنبه‌ي عيني و محسوس دارند ؟

12- كدام كلمات دو تلفظي هستند .

آسمان دانش روزگار كتاب

13- نقش اصلي ساخت واژه‌ي اشتقاقي چيست ؟

14- بر پايه‌ي تمايز زبان و گفتار درستي يا نادرستي عبارت هاي زير را با علامت مشخص كنيد .

الف- گفتار نمود آوايي زبان است . ص غ

ب- كرولال‌ها تنها از نود آوايي زبان بي‌بهره‌اند .

ص غ

ج- گوناگوني سبكي و لهجه‌اي و ... به يگانگي زبان آسيب نمي‌رساند . ص غ

د- خطا در گفتار رخ مي‌دهد و با زبان اصلاح مي‌شود

ص غ

15- جمله‌ي زير را به صورت گفتاري به شكل نوشتاري درآوريد .

شمام با دوستاي خودتون رفتين سفر.

16- خطا و اشتباهاتي كه در گفتار رخ مي‌دهد ناشي از عواملي نظير ................... و ................ است .

17- زبان شناسان ، نظام زبان را در چند سطح ، مورد بررسي قرار مي‌دهند؟ نام ببريد.

18- واژه‌ي ابراهيم چند هجا دارد ؟

19- زبان فارسي .................. واج دارد .

20- چرا به واژه‌ي «دردمند» كلمه‌ي مشتق مي‌گويند ؟

21- دو تفاوت ميان خط و نوشتار با زبان و گفتار را بنويسيد .

22- آيا گوناگوني سبكي و لهجه‌اي و گويشي به يگانگي زبان آسيب مي‌رسانند ؟ چرا؟

23- وقتي سكوت مي‌كنيم باز هم از توانايي............. برخورداريم.

24- ساخت واژه در كدام بخش دستور زبان مورد مطالعه قرار مي‌گيرد ؟

25- نوع هريك از واژه‌هاي زير را از لحاظ ساخت ( مركب،مشتق و ... ) مشخص كنيد .

گوناگون( ) خريدار( ) گلاب‌گير( ) خوش‌سيما( )

26- كدام گزينه درست است .

الف- زبان نمود آوايي گفتار است .

ب- كرولال‌ها از توانايي زبان برخوردار نيستند .

ج- هنگامي كه سخن نمي‌گوييم از تواناي زبان بي‌بهره‌ايم .

د- به كمك تمايز زبان و گفتار به خطاهاي گفتاري پي مي‌بريم .

27- تعداد هجا و واج‌هاي واژه‌ي زير را بنويسيد . «آفرين»

28- در كداميك از ساخت واژه‌هاي زير ، وند اشتاقي و در كدام وند صرفي به كار رفته است .

درختان( ) ورزش( ) خوب‌ترين( ) دل‌انگيزي( )

29- چگونه مي‌توانيم ثابت كنيم كرولال‌ها از توانش زبان برخوردارند ؟

30- واج‌هاي زبان به دو دسته‌ي ........... و ............ تقسيم مي‌شوند .

31- در عبارت «در كجا كه بشر را دوست داشته باشند» ساخت واژه‌هاي صرفي و اشتقاقي را بنويسيد .

32- كدام عبارت نادرست است ؟

الف) زبان يكي از توانايي‌هاي ذهن انسان است حال آنكه گفتار فقط نمود آوايي اين توانايي است .

ب) با محروم شدن فردا از قدرت تكلم ، از نعمت زبان محروم مي‌شود .

33- در عبارت زير با دو كلمه‌ي (زبان) و (گفتار) جاي نقطه‌چين را پر كنيد.

«اشتباه و خطا در .......... رخ مي‌دهد و رفع اصلاح آن به وسيله‌ي ............. صورت مي‌گيرد»

34- تمايز زبان و گفتار را با قواعد شطرنج و بازي شطرنج مقايسه كنيد .

35- صحيح يا غلط بودن گفته‌ي زير را با علامت × مشخص كنيد .

خط و نوشتار هيچ بخشي از بخش‌هاي اصلي زبان و گفتار را تشكيل نمي‌دهد . ص غ

36- واژه از واحدهايي تشكيل مي‌شود كه به آن‌ها ............... مي‌گويند .

37 – تفاوت ميان زبان و نوشتار را بنويسيد .

38- زبان‌شناسي چيست ؟

39- خطا و اشتباهاتي كه در گفتار پديد مي‌آيد ناشي از عواملي نظير ......... و ......... يادگيري عوامل محيط است .

40- سه مورد از ويژگي‌هاي زبان محاوره‌اي را بنويسيد .

41- زبان و گفتار ريشه در ........ انسان دارد حال كه خط و نوشتار ريشه در ............. او دارد .

42- كلمه‌ي «كوشش» از نظر ساخت ساده ؛ مشتق يا مركب است ؟ چرا ؟

43- دو مورد از ويژگي‌هاي يك نوشته‌ي ساده را نام ببريد .

 

د املا و بياموزيم

1- كدام جمله درست است ؟ چرا ؟

الف اين دانش‌آموز از حافظه بدي برخوردار است .

ب- اين دانش‌آموز حافظه بدي دارد .

2- چرا جمله زير درست نيست .

حسن خوب علي انظباط اوست .

3- جمله زير را ويرايش كنيد و كژتابي آن را مشخص كنيد ؟

مريم دوست پنج ساله‌ي من است .

4- در گروه كلمات زير املاي برخي از كلمات با توجه به معني نادرست آمده است درست آن‌ها را بنويسيد .

بهبوه‌ي مسابقه توتياي چشم محضوض و برخوردار ابا و امتناع

5- جمله‌ي زير را به صورت كوتاه و بي‌فعل بازنويسي كنيد .

الف انسان مؤمن هيچ وقت دروغ نمي‌گويد .

ب- نيروي انتظامي هيچ موقع حاضر نيست در برابر سارقان گذشت كند .

6- جملات زير را ويرايش كنيد .

الف- نيروي انتظامي سارقان را دستگير و به زندان فرستاد .

ب- به چه سبب به مدرسه نيامدي .

ج- دوييت موجب شكست مي‌شود .

د- ديروز يك خودرو كودكي را زير گرفت و شديداً آسيب ديد .

پ- علي در شب ليله‌القدر تصادف نمود .

7- علامت تشديد در كدام گزينه الزامي است ؟ چرا ؟

محمّد باقر ظنّ خود محبّت آميز طنّ قوي

8- كدام گزينه صحيح است ؟ چرا ؟

الفنامه‌ي ب- نامه‌ء الف- خانه‌‌ي ب- خانة

9- كدام جمله‌ درست است علت آن را بنويسيد ؟

الف- براي بازديد از كتابخانه كلاس را تعطيل كرديم .

ب- به منظور بازديد از كتاب‌خانه كلاس را تعطيل كرديم .

10- حرف (ذ) يا (ز) را دركلمات زير مشخص كنيد و بنويسيد .

بنيان گـ ... ار خدمتگـ ... ار نمازگـ ... ار قيمت گـ ... ار

سياست گـ ... ار

11- جاي خالي را با علامت مناسب پر كنيد .

« ....................... برخوردار مي‌شويم

12- چرا به كار بردن كلماتي چون «آشناييت» و «خوبيت» درست نيست ؟ شكل درست اين كلمات زير را بنويسيد .

13- با كمك «و» مبانيت يا استبعاد جمله‌ي زير را به صورت كوتاه و بي‌فعل بازنويسي كنيد .

- از خسيس انتطار بخشش نداشته باش .

14- املاي صحيح را علامت بزنيد .

( شكل اسرار آميز / اصرار آميز ) ( اسلوب / اصلوب معادله )

15- كدام جمله درست است با (×) مشخص كنيد .

الف- آن دانش‌آموز از تنبلي برخوردار است .

الف- اين بيماري هيچ فرقي از سرخك ندارد .

ب- اين كودك از سلامت كامل برخوردار است .

ب- اين بيماري هيچ فرقي با سرخك ندارد .

الف- من از مصاحبت با او لذت مي‌برم .

ب- هدف انبيا اقامت عدل بوده است .

16- چرا جملات زير از لحاظ نگارش درست نيستند .

الف- برادرت آمد ، من آن را در كتاب‌خانه ديدم .

ب- نقاشي‌هاي كم نظير به وسيله‌ي كمال‌الملك آفريده شده است .

17- كژتابي (ابهام) جمله‌ي زير را مشخص كنيد .

دو فعل معلوم و مجهول بنويسيد .

18- چرا جمله‌ي «معلم را ديدم و به آن سلام كردم» نادرست است .

19- كدام جمله از لحاظ نگارش امروزي ترجيح مي‌دهيد ؟

الف- نامه را به وسيله‌ي پست سفارشي برايش فرستادم .

ب- نامه را با پست سفارشي برايش فرستادم .

20- چرا جمله‌ي زير از لحاظ نگارشي نادرست است ؟

نيروي انتظامي سارقان را دستگير و به زندان فرستاد .

21- املاي كدام يك از كلمه‌هايي كه زير آن‌ها خط كشيده شده است نادرست است؟

بنيانگذار موسسه ، اعضاي شوراي سياست‌گزاري را معرفي كرد .

22- از ميان جفت واژه‌هاي زير كدام تفاوت معنايي دارد ؟ توضيح دهيد .

( رخسار رخساره ) ( آواز آوازه ) ( زيادت زياده )

( ارادت اراده )

23- تفاوت ميان «مصاحبت» و «مصاحبه» چيست ؟

24- كدام جمله صحيح است ؟ چرا ؟

الف بياييد سوابق گذشته را فراموش كنيم .

ب- بياييد گذشته را فراموش كنيم .

25- جمله‌ي «عليه السّلام» اگر در املايي به كار رود ، به چه اشكالي بايد نوشته شود ؟

26- حشو يعني چه ، مثال بزنيد ؟

27- املاي درست كلمات غلط را بنويسيد .

محضور و رودربايستي قابليت ارتجاء غليان دروني محظوظ و برخوردار طلحه‌ي ارحام مضغ و جويدن حزيمت و شكست عبا و امتناع شوراي سياست‌گزاري طوقه‌ي زرّين احرام مصر ذلت و لغزش جرز ديوار عبا و امتناع ذمايم و تعليقات وقار و تمأنينه محزون و نالان ملم و متأصّر ثبت و ضبط تأصي و پيروي صفا و مخالصت مستحلك و نابود مرتضق و برخوردار مفهوم انتضاعي روزنامه سور اسرافيل رستن از مخمسه سولت حيدري صعايت و سخن چيني عهد عطيق نغمه‌ي محيّج طوطياي چشم قسر عمل مهطاط و مال انديش واسق و متمئن جرأت و حصارت بهبوهة مسابقه عبا و امتناع نسيب و بهره ائتلا و ارتقا افريت و اهريمني ماعده‌هاي زميني سور خيال .

 

 

نمونه سوالات ادبیات فارسی دوم

دانش‌هاي ادبي

1-آثار مشهور " خواجه عبدالله انصاري " را نام ببريد ؟

الهي نامه زادالعارفين مناجات‌نامه رساله‌ي دل و جان .

2- انواع حماسه در ادبيات فارسي را نام ببريد و توضيح‌ دهيد ؟

طبيعي : از زمان‌هاي دور به صورت شفاهي در بين ملت‌ها وجود داشته و سينه‌ به سينه نقل شده و بعد‌ها به شكل مكتوب درآمده است .

مصنوع : تقليدي از حماسه‌ي طبيعي است . همه‌ي افراد يك قوم يا ملت دخالت ندارند و شاعر به جاي آفرينش حماسه به بازآفريني حماسه مي‌پردازند .

3- چند نوع حماسه‌ي طبيعي در ادبيات جهان نام ببريد : " ايلياد و اديسه‌ اثر هومر " . مهابهاراتا و رامايانا در هند . " شاهنامه‌ي فردوسي " .

4 - چند نوع حماسه‌ مصنوع در ادبيات ايران نام ببريد:"حمله‌ي حيدري از باذل مشهدي " " خاوران نامه ابن حسام خوسفي " .

واج آرايي چيست . مثال بزنيد ؟ واج آرايي تكرار يك واج ( صامت و مصوت ) در كلمات يك مصراع بيت يا عبارت است به گونه‌اي كه كلام را آهنگين كند . مثال- اذا زلزلت الارض زلزالها واج « ز»

مثال- صداي سنگين سكوت در سراسر پيچيده بود . واج «س»

6- فرق نمايش‌نامه و فيلم‌نامه در چيست ؟ در نگارش نمايشنامه معمولاً‌ گفتگوي ميان بازيگران نوشته مي شود در حالي كه در فيلم‌نامه علاوه‌بر گفتگوي بازيگران ، ويژگي صحنه‌ها و چگونگي حركت دوربين نمايش داده مي‌شود .

7- نويسنده‌ي آثار زير را بنويسيد ؟ "سياحت‌نامه ابراهيم بيگ " از "زين‌العابدين مراغه‌اي " ، " مسالك المحسنين " از " عبدالرحيم طالبوف "

8- شرح زير درباره‌ي كدام نويسنده‌ي معاصر است ؟ وي را آغازگر سبك واقع‌گرايي در نثر معاصر فارسي و پدر داستان‌نويسي دانسته‌اند . ( سيد محمد علي جمال زاده )

9- چند اثر از "سيد محمد علي جمال‌زاده" را نام ببريد .

« دارالمجانين . سر و ته يك كرباس . تلخ و شيرين . هفت كشور . شور آباد . راه آب نامه . قصه‌هاي كوتاه براي بچه‌هاي ريش دار و قصه‌ي ما به سر رسيد »‌

10- داستان كوتاه با كدام اثر جمال‌زاده متولد شد : "يكي بود يكي نبود" .

12- كنايه چيست . مثال بزنيد ؟‌عبارت يا جمله‌اي كه داراي دو معني نزديك و دور است . ما از معناي نزديك به معناي دور كه مد نظر نويسنده است پي مي‌بريم . معناي نزديك و واقعي مقصود نويسنده را نمي‌رساند .

مثال : جلو كسي درآمدن ، سماق مكيدن ، شكم را صابون زدن ، چند مرده حلاج بودن

13- نخستين مجموعه‌ي داستاني "سيمين دانشور" چه نام دارد ؟ "آتش خاموش".

14- مشهورترين اثر "سيمين دانشور" چيست ؟ "سووشون" .

15- اصلي ترين مسائل در حوزه‌ي ادب پايداري را نام ببريد ( حداقل دو مورد ) ؟‌ دعوت به مبارزه ، ترسيم چهره‌ي بيدادگري ، ‌ستايش آزادي و آزادگي ، ‌نمودن افق‌هاي روشن پيروزي ، انعكاس مظلوميت .

16- از چهره‌هاي برجسته‌ي ادبيات مقاومت فلسطيندو نفر را نام ببريد : "غسان كنفاني" ، "محمود درويش" ، "جبرا ابراهيم جبرا" ، "اثل مانين" .

17- كلبه "‌عموتم" اثر كيست ؟ خانم "هريت بيچر استو" از چهره‌هاي ادب پايداري سياهان .

18- چند اثر از آثار "بزرگ علوي" را نام ببريد ؟ "چشم‌هايش" . "چمدان" . "ميرزا" و "سالاري‌ها" .

19- در عبارات و جملات زير چه آرايه‌ي مشخصي ديده مي‌شود ؟ باران هنگامه كرده بود . باد چنگ مي‌انداخت . درختان كهن به جان يكديگر افتاده بودند . ( تشخيص يا جان بخشي )

20- مهم‌ترين آثار « ويكتور هوگو » مشهورترين شاعر رمانتيك قرن نوزدهم فرانسه را نام ببريد ؟ "بينوايان" ، "گوژپشت نتردام" ، "كارگران دريا" و "مردي كه مي‌خندد" .

21- شهرت ويليام سيدني پورتر به دليل چيست ؟ بيشتر مرهون داستان‌هاي كوتاه و احساساتي و نيمه واقع گرايانه اوست .

22- آثار اُ- هِنري را نام ببريد ؟ "قلب مغروب" ، "آواز شهر" ، "راه‌هاي سرنوشت" ، "اختيارات" ، "چرخ فلك" .

23- آرايه ابيات زير را بيابيد و بنويسيد . "كشتي شكستگانيم اي باد شرطه برخيز باشد كه باز ببينم ديدار آشنا را " . ( ايهام ) ملاقات ، چهره ( تشخيص : اي باد شرطه )

"ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون نيكي به جاي ياران ، فرصت شمار يارا".ايهام ، (خورشيد ، زندگي دنيوي)

24- يك اثر از سنايي غزنوي نام ببريد ؟ حديقه‌الحقيقه ، سيرالعبادالي المعاد ، كارنامه بلخ .

25- آثار "دكتر محمد علي اسلامي" را نام ببريد ؟ جام جهان‌بين ، آواها و ايماها ، صفير سيمرغ و روزها .

26- مجموعه‌هاي شعر "مهدي اخوان ثالث" را نام ببريد : ارغنون ، زمستان ، آخر شاهنامه ، از اين روستا ، در حياط كوچك پاييز در زندان .

27- مجموعه‌هاي شعر طاهره صفارزاده را نام ببريد : رهگذر مهتاب ، طنين در دلتا ، سد و بازوان ، سفر پنجم ، بيعت با بيداري و ديدار صبح .

28- متناقض‌نامه ( پارادوكس ) چيست ؟ تركيبي است كه در آن از دو واژه‌ي ضد هم استفاده مي شود .

مثال : از تهي سرشار جامه‌اش شولاي عرياني است كسب جمعيت از آن زلف پريشان دولت فقر خدايا به من ارزاني دارد .

29- آثار منظوم ( مجموعه‌ي شعر ) و منثور "دكتر محمدرضا شفيعي كدكني" را نام ببريد ؟ شبخواني ، از زبان برگ ، در كوچه باغ‌هاي نيشابور ، از بودن و سرودن ، مثل درخت در شب باران ، بوي جوي موليان ، صور خيال در شعر فارسي ، موسيقي ، تصحيح اسرارالتوحيد .

30- بيت زير چه آرايه‌اي دارد بنويسيد ؟ ( آرايه‌ي تلميح )

"در احد كه گل بوسه‌ي زخم‌ها / تنت را در دشت شقايق كرده بود / از كدام باده مهر مست بودي كه با تازيانه هشتاد زخم بر خود حد زدي" .

31- مجموعه اشعار "رهي معيري" را نام ببريد : سايه‌ي عمر ...

32- آرايه‌هاي بيت زير را بيابيد و بنويسيد .

با ياد رنگ و بوي تو اي نوبهار عشق هم چون بنفشه سر به گريبان ???????? .

ايهام تشخيص تشبيه كنايه

33- "برو طواف دلي كن كه كعبه مخفي است كه آن خليل بنا كرد و اين خدا خود ساخت .

ايهام تشبيه دل به كعبه كنايه از طواف دل كردن

34- از آثار شهريار مي‌توان يك مورد را نام ببريد ؟ منظومه‌ي " حيدر بابايه سلام " .

تلميح چيست ؟ مثال بزنيد ؟ تلميح در لغت به گوشه چشم اشاره كردن و در ادبيات چنان است كه گوينده يك يا چند كلمه در گفتار بياورد كه آن كلمات نظر خواننده را به حديث ، آيه ، بيت ، داستان و ... متوجه سازد .

مثال " چنين گفت پيغمبر راستگوي زگهواره تا گور دانش بجوي " « اشاره به احاديث »‌

اطلبواالعلم من المهد الي اللحد

" بيستون بر سر راه است مباد از شيرين سخني گفته و غمگين دل فرهاد كنيد" اشاره به داستان شيرين و فرهاد

" آسمان بار امانت نتوانست كشيد قرعه‌ي كار به نام من ديوانه زدند " اشاره به آيه‌ي انا عرضنا اللمانه...

36- ويژگي ادبيات پس از مشروطه را بنويسيد .

نويسندگان در آثار خود به مسائل اجتماعي و رنج طبقات محروم جامعه پرداخته‌اند .

نويسندگان اصول فني داستان نويسي غرب را تا حدودي آموختند .

نويسندگان ازنحوه قصه نويسي متداول پيش از مشروطه فاصله گرفتند و ...

37- در عبارت‌هاي زير چه آرايه مشخصي ديده مي شود .دلا در حالي كه مثل بيد مي‌لرزيد . تشبيه

38- ويژگيهاي مناجات نامه خواجه عبدالله انصاري؟ مسجع ، لطيف ، دلنشين ، ساده وسرشار از مضامين عرفاني

39- دركدام گزينه آرايه تلميح وجود ندارد .

الف- مهر او بلانشينان را كشتي نوح است

ب- نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت متحيرم چه نامم شه ملك لافتي را

ج_علي اي هماي رحمت تو چه آيتي خدا را كه به ما سوا فكندي همه سايه هما را

د- آسمان بار امانت نتوانست كشيد قرعه‌ي كار به‌نام من ديوانه زدند

40- حمله حيدري از باذل مشهدي چه نوع حماسه‌اي است : حماسه مصنوع

41- در ابيات زير چه آرايه هاي مشخصي ديده مي‌شود

بشد تـيـــز رهـــام با خـود و گـبــر همي گرد رزم اندر آمد به ابر (اغراق)

بر او راست خم كرد‌ ‌و چپ كرد راست خروش از خم چرخ چاچي بخواست(واج آرايي)

به بيت هايي كه معني آنها به هم وابسته باشد چه مي‌گويند ؟ (موقوف المعاني)

41- الايام اثر كيست و موضوع آن چيست . اثر طه حسين زندگي پرفراز و نشيب خود او

شاعر قصيده‌سرا كه هيجده سال عمر خود را در زندان گذراند و حبسيات او معروف است . مسعود سعد سلمان .

42- اسلوب معادله ي چيست مثال بزنيد : يك بيت كه مصراع دوم در حكم مصداقي براي مصراع اول است و مي‌توان جاي دو مصراع را عوض كرد يا ميان آن دو علامت مساوي گذاشت .

مثال : آدمي پير چو شد حرص جوان مي‌گردد خواب در وقت سحرگاه گران مي‌گردد .

43- در كدام گزينه اسلوب معادله نيست .

الف عشق چون آيد بر هوش دل فرزانه را دزد دانا مي‌كشد اول چراغ خانه را

ب- عيب پاكان زود بر مردم هويدا مي‌شود موي اندر شير خالص زود پيدا مي‌شود

ج- دود اگر بالا نشيند كسر شأن شعله نيست جاي چشم ابرو نگيرد گر چه او بالاتر است

پروانه نيستم كه يك شعله جان دهم شمعم كه جان گدازم و دودي نياورم

44- توضيح زير مربوط به كدام نوع شعر است .

اين نوع شعر آهنگ دارد اما وزن عروضي ندارد و جاي قافيه مشخص نيست : سپيد

اين نوع شعر نه آهنگ دارد نه قافيه و نه وزن عروضي و فرق آن با نثر در تخيل شعري است . موج نو

43- شعر معاصر پس از نيما در سه شيوه ادامه يافت نام ببريد .

1- شعر آزاد يا نيمايي كه وزن دارد اما جاي قافيه مشخص نيست .

2- شعر سپيد كه آهنگ دارد اما وزن عروضي ندارد و جاي قافيه مشخص نيست .

3- موج نو كه نه آهنگ دارد . نه قافيه و نه وزن عروضي

55- پيراهن زيبايي با يقه آهاري داشت آهاري يعني چه ؟ خشك و اتو كرده .

56- جوان ديلاقي مصطفي نام آمده : ديلاقي : بلند قد .

57- اين مصطفي اگر چه زياد كودن و بي‌نهايت چلمن است . چلمن : زودباور . احمق

58- ديدم ماشاءالله چشم بد دور ، آقا واترقيده‌اند . واترقيده‌اند : رشد نامناسب .

59- با حال استيصال پرسيدم . استيصال : درماندگي .

60- پاپي مي‌شوند : اصرار مي‌كنند .

61- در صيغه‌ي « بلعت » اهتمام تامي داشتند . بلعت : بخور تا مي‌تواني يعني كوشش و تلاش كاملي داشتند كه هر كس بيشتر بخورد .

62- گويي خنجره‌اش دو تنبوشه داشت . تنبوشه : لوله‌ي سيماني كه آب از آن عبور مي‌كند .

63- متكلم وحده و مجلس آراي بلا معارض شده است . بلامعارض : رقيب ندارد ( بدون رقيب )

64- در اواخر با بنده مألوف بودند . مألوف : همدم

65- مهمان‌ها سخت در محظور گير كرده بودند . محظور : رو در بايستي .

66- مراحل مضغ و بلع و هضم و تحليل را پيمود . مضغ : جويدن . بلع : بلعيدن

67- براي به جا آمدن احوال و تسكين غليان دروني در حياط قدم مي‌زدم . غليان : جوشش .

68- با كليه‌ي متفرعات به انضمام مايحتوي آن آقاي استادي را بيرون انداختم .

متفرعات : چيزهاي وابسته به انضمام : به اضافه مايحتوي : آن چه درون آن هست .

69- هر چه كم داشت از كومه گيله‌مردان جمع كرد . كومه : كلبه

70- آن را در كروج لاي دسته‌هاي برنج پيدا كرد . كروج : انباري براي نگهداري برنج .

71- آن لاورتون را خودم به درك مي‌فرستادم . لاور . رهبر .

72- رجز بخوان ؟ كنايه از خودستايي .

72- خود تو منو تلكه كردي . تلكه : پولي يا مالي را با مكر و فريب به دست آوردن .

73- سر كش مشو كه چون شمع از غيرتت بسوزد دلبر كه در كف او موم است سنگ خارا .

در راه عشق ، از فرمان خدا سرپيچي نكن و گر نه محبوب كه همه چيز در قدرت اوست تو را در آتش غيرت خود خواهد سوزاند .

اگر چند روزي زيبايي دين هدايت تو گردد جاي تعجب نيست كه خود را با اولياء همراه ببيني .

30- كه خطي كز خرد خيزد تو آن را از بنان بيني . بنان : انگشت .

74- كالبد بنا ، مينايي است كه روح ايران را در آن حبس كرده‌اند ؟ مينا : شيشه .

75- ارتجالاً انشايي مي‌ساخت : ارتجالاً : بدون انديشه سخن گفتن .

76- مخذول و نالان طلب استرحام مي‌كرد . زبون ، پست رحم

77- مليجك اين طرف و آن طرف مي‌دويد و اشتلم مي‌كرد ؟ خودستايي .

78- پلنگ را بالاي نطعي انداخته بودند ؟ نطع : سفره‌ي چرمي .

79-" كه زكوي او غباري به من آر توتيارا " توتيا يعني سرمه .

تو مثل ماه / ستاره / خورشيد / هميشه مي‌درخشي / از بدر 1- جنگ بدر 2- ماه كامل

در كدام گزينه متناقص نامه وجود ندارد .

الف)از تهي سرشار ب) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار ج) بر بساطي كه بساطي نيست

د) باغ از ميدان چشم در راه بهاري نيست

80- چه آرايه‌ي مخفي ديده مي‌شود بيان كنيد .

داستان از ميوه‌هاي سربه‌گردون اينك خفته در تالبوت پست خاك مي‌گويد . (واج‌آرايي)

بي آن كه در ركود نشستن باشم . مرتباً در حال تلاش هستم .

(بدر) در اين مصراع‌ها ايهام دارد معاني آن را بنويسيد .

81- در مصراع‌هاي زير مور استعاره از چيست . (مورچه مي‌داند كه بر ديواره اهرام مي‌گذرد / يا بر خشتي خام) ج)انسان

- آرايه‌هاي بيت زير را مشخص كنيد .

چون خاك در هواي تو از پا افتاده‌ام چون اشك در فضاي تو با سردويده‌ام

خاك از پا افتاده‌ است / تشخيص اشك سر دويده است /تشخيص

24-" زمين آهنين شد سپهر آبنوش " يعني چه ؟ زمين سفت و محكم شد و آسمان در اثر گرد و خاك سياه شد .

29- دلا كلاهش را برداشت و از زير آن آبشار طلايي رنگ سرازير شد . ( استعاره )

30- كدام بيت آرايه ايهام ندارد .

الف- كشتي شكستگانيم اي باد شرطه برخيز باشد كه باز بينيم ديدار آشنا را

ب- ده روز مهر‌گردون افسانه است و افسون نيكي به جاي ياران فرصت شمار يارا

ج- آينه سكندر جام مي است بنگر تا بر تو عرضه دارد احوال ملك دارا

د- اميد هست كه روي ملال در نكشد از اين سخن كه گلستان نه جاي دلتنگي است

35- چه آرايه‌ي مخفي ديده مي‌شود بيان كنيد .

داستان از ميوه‌هاي سربه‌گردون اينك خفته در تالبوت پست خاك مي‌گويد . (واج‌آرايي)

بي آن كه در ركود نشستن باشم . مرتباً در حال تلاش هستم .

در مصراع‌هاي زير به كدام صفت حضرت علي اشاره نشده است .

خودآزمايي

1-در اين بيت منظور از پيام آشنا و آشنا چيست ؟

" همه شب در اين اميدم كه نسيم صبحگاهي به پيام آشنايي بنوازد آشنا را " پيام آشنا : فيض حق آشنا : خود شاعر

2- " سر به گرد آوردن " يعني چه ؟ نابود كردن .

3- عبارت "دندان به دندان خاييدن" يعني چه ؟ خشمگين شدن .

4- عبارت‌هاي زير را معني كنيد .

جلو كسي درآمدن ( به نحو شايسته پذيرايي كردن ) سماق مكيدن ( انتظار كشيدن ) شكم را صابون زدن ( خوردن مفصل ) چند مرده حلاج بودن ( چقدر توانايي داشتن )‌

5- عبارت شلخته درو كنيد تا چيزي گير خوشه‌چين ها بيايد يعني چه ؟‌ نامرتب و پراكنده درو كنيد تا مقداري از محصول نصيب نيازمندان گردد .

6- مقصود شاعر از جمله ما اين را از گذشته به ارث مي‌بريم چيست ؟ استقامت و پايداري .

7- در عبارت فرشتگان سرودهاي صلح و شادي انسان را براي چوپانان خواندند .منظور وحي و آيات الهي پيامبراي الهي

8- زيتون نماد چيست و نشانه‌ي كدام كشور است ؟ نماد صلح و آشتي فلسطين .

9- مقصود از جملات زير را بيان كنيد .

نرون مرد اما رم نموده است . ( دشمن فلسطين از بين مي‌رود سرزمين فلسطين جاودان مي‌ماند )

"با چشم‌هايش مي‌جنگد" . ( با تمام آگاهي و توانش ايستادگي مي‌كند )

10- محتوي داستان گيله مرد چيست ؟ روح عدالت‌خواهي و مبارزه با استبداد اربابان و دولت خود كامه پهلوي را در چهره‌ي گيله مرد كه دهقاني شورشي از گيلان است به تصوير مي‌كشد .

11- محوري‌ترين پيام داستان هديه‌ي سال نو اُ- هِنري چيست ؟ ايثار و عشق .

12- "اي كاش عظمت در نگاه تو باشد" از آندره‌ژيد را با شعر سهراب سپهري « چشم‌ها را بايد شست / جور ديگر بايد ديد »

مقايسه كنيد ؟ هر دو بر اين باورند كه بايد معيارها را عوض كرد بايد به ارزش‌ها بهاء دادند نه به شكل‌ها

13- مقصود از « كيمياي هستي » در مصراع " كاين كيمياي هستي قارون كند گدا" . را چيست ؟ عشق به خدا .

14- "از عرش به فرش آمدن" كنايه از چيست ؟ از عزت به ذلت مي‌رسي .

15- مقصود ار اصطلاحات زير را بنويسيد . كميتش لنگ بود ( ضعيف بود ) مثل شاخ شمشاد ( شادمان ) سپرانداختن ( تسليم ) باب دندان ( مطابق ميل )

17-كلمه‌ي خدا در "پيش از تو / هيچ خدايي را نديده‌ بودم" به چه معناست ؟ حاكم فرمانروا .

18- "با چشماني يتيم نديدنت" يعني چه ؟ از ديدن تو محروم هستم .

19- "شعر سپيد من ، روسياه ماندي كه در فضاي تو به بي‌وزني افتاد اشاره" به كدام ويژگي شعر شاعر دارد ؟ به قالب شعر كه سپيد است اشاره دارد .

20- "يكي زشب گرفتگان چراغ بر نمي‌كند" . منظور از چراغ : آزادي .

21- مردم اين جزيره از اشراف فارس هستند ؟ واژه‌ي فارس به چه معني است ؟ ايران .

22- مقصود از بيت "خورده قسم اختران به پاداشم بسته كمر آسمان به پيكارم"

روز اول شانس من بد بوده و ستارگان و آسمان براي شكنجه من آماده‌اند .

23- مصراع "در ميان خانه گم كردم صاحب خانه را" مقصود از صاحبخانه كيست ؟ خداوند .

24- پولك نشانه شدن دستمال نشانه‌ي چيست ؟ اشك آلود بودن .

25- منظور شاعر از"درسينه‌ام هزاران خراسان نهفته است" چيست ؟ عشق و علاقه و دل بستگي .

26- مقصود از جام مي در اصطلاح عارفانه با توجه به اين بيت چيست ؟ دل عارف .

27- بر كدام از سه شخصيت : محمد ولي ، گيله مرد و و مأمور دوم نماد چه انسان‌هايي در عصر خود هستند .

محمد ولي : زورگو ، تابع ، ظالم به چيزي جز منفعت خويش نمي‌انديشد . گيله مرد : انسان مبارز طلب و عدالت‌خواه و ظلم ستيز . مأمور دوم : فرصت طلب ، ناآگاه ، ديگران براي او مهم نيستند .

28- در بيت زير كدام واژه ايهام دارد معناي آن را بنويسيد .

گر مي‌گريزم از نظرمردمان ، رهي عيبم مكن كه آهوي مردم نديده‌ام عيب : آهو

مفهوم

1- عنان را گران كرد و او را بخواند " عنان را گران كرد " يعني چه . ‌ اسب را متوقف كرد .

2- " كمان را به زه كردن " يعني چه ؟ زه كمان را بست يعني كمان را آماده كرد .

3- "روي ما را سفيد كردي" كنايه از چيست ؟ ما را سربلند و سرافراز كردي ، آبروي ما را حفظ كردي ، احترام ما را نگه داشتي .

4- "ستاره ضعيفي در شبستان تيره و تار درونم درخشيدن گرفت" يعني چه ؟ كمي اميدوار شدم .

5- "فنرش در رفته باشد" يعني چه ؟ از خود بيخود شده باشد .

6- شماها هزاران مرتبه قرآن را مهر كرديد : قرآن را مهر كردن يعني چه؟ تضمين براي عهد و پيمان .

7- دل مي‌ورد ز دستم صاحبدلان خدا را". خدا را يعني چه : به خدا قسم .

8- مقصود از زندان و چاه ظلماني در بيت زير چيست ؟ دنيا

"دل تا كي در اين زندان ، فريب اين و آن بيني يكي زين چاه ظلماني برون شو تا جهان بيني"

9- به هر جانب كه روي آري درفش كاويان بيني . « درفش كاويان » نماد چيست ؟ پيروزي .

10- گون و نسيم در شعر "به كجا چنين شتابان ؟ گون از نسيم پرسيد" نماد چيست ؟ گون نماد اسارت . نسيم نماد آزادي .

11- "چو از اين كوير وحشت به سلامتي گذشتي" كوير وحشت نماد چيست ؟ جامعه‌ي نابسامان .

12- به جان رسد كارم "در مصراع در هر نفسي به جان رسد كارم" ؟ سخت و دشوار بودن .

13- چين بر جبين افكندن در مصراع "چين بر جبين فكنده ز اندوه كيستي" يعني چه ؟ بسيار ماتم زده بودن .

15- منظور از "كنج غربت" در اين بيت چيست ؟ سنگر .

"و پيدا نكردم در آن كنج غربت / به جزآخرين صفحه‌ي دفترت را"

در عبارت " بر كشته‌هاي ما جز باران رحمت خود مبار " مقصود از « كشته‌ها » چيست ؟‌ كردار آدمي در اين دنيا

"نوك جمع را چيدن" يعني چه ؟ اجازه‌ي سخن به ديگران ندادن .

يكي تيرالماس‌پيكان‌ چو‌آب نهاده بر او چهار پر عقاب : كمان چگونه توصيف شده ؟

تير برنده ‌چون‌ الماس‌كه نوك آن را جلا داده باشند و چهار پر عقاب برآن بسته بودند .

18- مفهوم مصراع دوم را بنويسيد .

دليران ميدان گشوده نظر كه بر كينه اول كه بندد كمر ( چه كسي اول جنگ را شروع مي‌كند )

هم قطار احتمال مي‌دهم وزير داخله باشد و مرا بخواهد . " وزير داخله ايهام دارد" دو معني آن را بنويسيد . 1- خانم خانه 2- وزير كشور

19- با توجه به ابيات به سؤالات پاسخ دهيد .

موي سپيد را فلكم رايگان نداد اين رشته را به نقد جواني خريده‌ام

اي سر و پاي بسته به آزادگي نياز آزاده من كه از همه عالم بريده‌ام

الف منظور از رشته‌ چيست ؟ موي سفيد ب- شاعر دليل آزادگي خود را چه مي‌داند : ترك تعلقات

در اين سراي بي‌كس كسي به در نمي‌زند به دشت پرملال ما پرنده پر نمي‌زند

شاعر اوضاع جامعه را چگونه به تصوير مي‌كشد : بسيار نابسامان و آشفته

19- داروگ در اين مصراع نيما يوشيج نماد چيست ؟

قاصد روزان ابري ، داروگ ، كي مى‌رسد باران ؟ مژده دهنده يا پيك .

20-گر چه مي‌گويند : " مي‌گريند روي ساحل نزديك / سوگواران در ميان سوگوارن "

منظوراز ساحل نزديك چيست ؟ سرزمين ايران شاعران اوضاع جامعه را چگونه توصيف كرده‌ است : عزادار

بر بساطي كه بساطي نيست / در درون كومه تاريك كه در راه با آن نشاطي نيست / و جداردنده‌هاي ني به ديوار اتاقم دارد از خشكيش مي‌تركد .

شاعر اوضاع جامعه خويش را چگونه به تصوير مي‌كشد : اوضاع نابسامان / عدم نشاط و اميد به آينده .

21- ابر در اين مصراع نماد چيست ؟ آسمان را گرفته تنگ در آغوش / ابر با آن پوستين سرد نمناكش نماد غم و خفقان

22- در مصراع‌هاي زير به كدام صفت حضرت علي اشاره نشده است .

سحر ازسيپد‌ي چشمان تو مي‌شكوند / و در سايه‌ي آن به نماز مي‌ايستد . شب زنده‌داري .

كلام تو گياه را بارور مي‌كند / سخنان تو هستي بخش است .

30- با توجه به بيت زير به سؤالات پاسخ دهيد :

دل مي‌رود ز دستم صاحبدلان خدا را دردا كه راز پنهان خواهد شد آشكارا

دل مي‌رود ز دستم يعني چه؟

معني شعر و نثر

سلام او در وقت صباح مؤمنان را صبوح است . يعني رحمت خدا در هنگام صبح براي مؤمنان باعث خوشي و شادي است .

2-" ما را از آن ده كه آن به و مگزار ما را به كه و مه " يعني به ما آن چيزي را عطا كن كه بهترين است و ما را به كوچك و بزرگ ( غير خودت ) واگذار نكن .

3-" الهي ، عبدالله عمر بكاست اما عذر نخواست " يعني خداوندا عبدالله پير شد اما توبه نكرد .

5- دليران ميدان گشوده نظر كه بر كينه اول كه بندد كمر" يعني چه .

دليران ميدان منتظر بودند كه چه كسي جنگ را شروع مي‌كند .

6- به خوابگاه عدم گر هزار سال بخسبم ( اگر هزار سال درون قبر بخوابم )

به خواب عافيت آن گه به بوي موي تو باشم . ( آرامش و خواب من بدان سبب است كه سرانجام روزي به وصال تو خواهم رسيد . )

7- در عبارت زير چه آرايه مشخصي ديده مي‌شود:

اي كريمي كه بخشنده عطايي و اي حكيمي كه پوشنده خطايي و اي صمدي كه از ادراك خلق جدايي و... (آرايه سجع)

8- "دانه‌ي خشكيده‌ي خوشه‌اي / دره‌ها را از خوشه‌ها لبريز خواهد كرد" .

و جوانان فلسطين كه شهيد مي شوند / فلسطيني‌هاي ديگر دنبال كارشان را مي‌گيرند ( راه آن‌ها را ادامه مي‌دهند )

9- " تو قلب سپه را به آيين بدار من اكنون پباده كنم كارزار " .

تو مركز فرماندهي سپاه را با نظم و ترتيب اداره كن تا اكنون من پياده بجنگم .

10-" مرا مادرم نام مرگ تو كرد زمانه مرا ننگ ترك تو كرد " . يعني چه .

مادرم نام مرا مرگ تو ناميد . روزگار ( زمانه ) مرا وسيله‌ي نابودي تو قرار داد .

11-" زمين آهنين شد سپهر آبنوش " يعني چه ؟ زمين سفت و محكم شد و آسمان در اثر گرد و خاك سياه شد

12- "فلك باخت از سهم آن جنگ رنگ بود سهمگين جنگ شير و پلنگ" يعني چه ؟

از ترس جنگ آن دو ، آسمان ترسيد . البته مبارزه‌ي شير و پلنگ ترسناك است .

13- "و اين سرزمين را سرشار خواهيم كرد از شادي / لذت بخش و زرين چون خوشه‌ي گندم" يعني چه ؟ اين سرزمين ( شيلي ) را پر خواهيم كرد از شادي ( نياز روحي مردم ) . از خوشه‌هايي طلايي گندم ( نياز مادي مردم)

14- "براي حاصل دادن كشتزارها منتظر رسيدن تموز و پايكوبي دبكه در موقع درو هستيم" يعني چه ؟ براي محصول دادن كشتزارها منتظر تيرماه هستيم كه به جشن و پايكوبي بپردازيم .

15- "و از سايه‌ي آبي ، خارهاي سرخ / بر اجساد به جا مانده و طعمه‌ي عقاب و زاغ شده ، فرو ريخت" يعني چه ؟ و از آسمان آبي بمب‌هاي آتشين بر جسدهاي به جا مانده هموطنان ما كه طعمه‌ي زاغ‌ها و عقاب‌ها شده بودند فرو ريختند .

16- "يكي از حضار كه كباده‌ي شعر و ادب مي‌كشيد چنان محظوظ گرديده بود كه جلو رفته جبهه‌ي شاعر را بوسيد .

يكي از حاضران كه در مجلس ادعاي آگاهي از شعر و ادب را داشت آن چنان بهره‌مند شده بود كه جلو رفت و پيشاني شاعر را بوسيد .

17- سر كش مشو كه چون شمع از غيرتت بسوزد دلبر كه در كف او موم است سنگ خارا .

در راه عشق ، از فرمان خدا سرپيچي نكن و گر نه محبوب كه همه چيز در قدرت اوست تو را در آتش غيرت خود خواهد سوزاند .

18- نان گير تو گر روزي جمال درد دين باشد عجب نبود كه با ابدال خود را هم عنان بيني

اگر چند روزي زيبايي دين هدايت تو گردد جاي تعجب نيست كه خود را با اولياء همراه ببيني .

19- خشك آمد كشتگاه من / در جوار كشت همسايه . يعني كشور من در مقابل كشور همسايه خالي از تحرك و پويايي است .

20- "موي سپيد را فلكم رايگان نداد اين رشته را به نقد جواني خريده‌ام" .

آسمان موي سفيد را مفت و مجاني به من نداد بلكه سرمايه‌ي جواني و عمرم را در بهاي آن پرداخته‌ام

21- "در انتظار غبار بي‌سوار نشستن" ؟ بيهوده انتظار كشيدن .

"محبوسم و طالع است منحوسم غمخوارم و اختر است خونخوارم" .

زنداني شدم و بخت با من يار نيست . اندوهگين هستم و ستاره‌ي بخت با من دشمن است .

" چو سوفارش آمد به پهناي گوش ". سوفار : دهانه‌ي تير .

23- "به راستي كه شب رفتني است و نه اتاق توفيق ماندني است .

به راستي كه ظلم و ستم روزي به پايان مي‌رسد و زندان جاي ماندن نخواهد بود .

به جز بازوي دين و شير خدا كه شد طالب رزم آن اژدها بازوي دين : حضرت علي اژدها : عمرو

25- نه جان دلم ، با مال مي‌رويم . نه عزيز دلم با حيوان چهارپا مي‌رويم .

26- با عشق خود چه كنيم . با سرزمين اشغال شده‌ي خود چه كنيم .

27- سرزمين ما زمرد است . كشور ما سرسبز و خرم است .

28- زيباي كوچكش را ربودند . سرزمين يا كشورش را ربودند . ( بردند )

31- "دردا" نشانه چيست؟ كثرت

با توجه به بيت زير آسايش در دو دنيا به عمل به چه نكاتي حاصل مي‌شود ؟

آسايش دو گيتي تفسير اين دو حرف است با دوستان مروت با دشمنان مدارا

با دوستان جوانمرد بودن و با دشمنان مهربان بودن

32- توضيح زير مربوط به كدام نوع شعر است .

اين نوع شعر آهنگ دارد اما وزن عروضي ندارد و جاي قافيه مشخص نيست : سپيد

اين نوع شعر نه آهنگ دارد نه قافيه و نه وزن عروضي و فرق آن با نثر در تخيل شعري است . موج نو

33- داروگ در اين مصراع نيما يوشيج نماد چيست ؟

قاصد روزان ابري ، داروگ ، كي مى‌رسد باران ؟ مژده دهنده يا پيك .

گر چه مي‌گويند : " مي‌گريند روي ساحل نزديك / سوگواران در ميان سوگوارن "

34- منظوراز ساحل نزديك چيست ؟ سرزمين ايران شاعران اوضاع جامعه را چگونه توصيف كرده‌ است : عزادار

بر بساطي كه بساطي نيست / در درون كومه تاريك كه در راه با آن نشاطي نيست / و جداردنده‌هاي ني به ديوار اتاقم دارد از خشكيش مي‌تركد .

شاعر اوضاع جامعه خويش را چگونه به تصوير مي‌كشد : اوضاع نابسامان / عدم نشاط و اميد به آينده .

ابر در اين مصراع نماد چيست ؟ آسمان را گرفته تنگ در آغوش / ابر با آن پوستين سرد نمناكش نماد غم و خفقان

باغ برگي كه مي‌گويد كه زيبا نيست چه كسي مي‌گويد كشور من زيبا نيست .

39- سحر ازسيپده‌ي چشمان تو مي‌شكوند / و در سايه‌ي آن به نماز مي‌ايستد . شب زنده‌داري .

40- كلام تو گياه را بارور مي‌كند / سخنان تو هستي بخش است .

42- در بيت زير كدام واژه ايهام دارد معناي آن را بنويسيد .

گر مي‌گريزم از نظرمردمان ، رهي عيبم مكن كه آهوي مردم نديده‌ام عيب : آهو

شرايط بخت اجتماعي كه نجات‌ دهنده‌اي نيست زندگي پر از غم و اندوه كه هيچ نشانه‌اي از آزادي در آن نيست .

43- چه چشم پاسخ است ازاين دريچه‌هاي بسته‌ات . برو كه هيچ كس ندا به گوش قرار دادن

44- دريچه چه نماد چيست ارتباط ندا به گوش كر زدن كنايه از چيست . انسان ناآگاه را مخاطب قرار دادن .

نا سايه دارم و نه بر بيفكنندم و سزاست و گرنه بر درخت تر كسي تبر نمي‌زند .

45- چرا شاعر خود را شايسته‌ي نابودي مي‌داند : آزادي‌خواه چون همرنگ ديگران نيست به درد جامعه‌ي پرظلم و ستم نمي‌خورد .

شيخ مذبور هم از حيث صورت و هم از جهت سيرت ممتاز بود .

شيخ ياد شده (ذكر شده) هم از جهت ظاهر و هم از جهت باطن عالي بود .

از اين قبيل كتاب‌ها كه است . آگاهي / بيداري به زاغه‌ي گوسفندها رفته بود . آغل

اعاظم اهل اردو و تمام ملتزمين بودند . / بزرگان لشكر و همراهان حضور داشتند .

46- الايام اثر كيست و موضوع آن چيست . اثر طه حسين زندگي پرفراز و نشيب خود او

47- بي‌زلت و بي‌گناه محبوسم بي‌علت و بي‌سبب گرفتارم

بدون گناه و خطا زنداني شده‌ام بدون علت و دليل گرفتار شده‌ام

48- قصه چه كنم دراز ، بس باشد چون نيست گشايشي ز گرفتارم

چرا لحن را طولاني كنم كافي است چون با لحن گشايش در كارم ايجاد نمي شوم .

49- زندگي خدايگان كه ومن كه ناگاه چه قضا نمود ديدارم

زندان پادشاهان كجا ومن كجا اين چه سرنوشت شومي كه ناگهان به من روي آورد .

50- دو جريان ادبي عصر معاصر را نام ببريد ؟ درس (فارس رايج در افغانستان) تاجيكي (فارس رايج در ماورالنهر)

51- از قضا آينه چيني شكست خود شد اسباب خودبيني شكست

اتفاقاً آينه چيني افتاد و شكست خوب شد اسباب و فرد پرستي از بين رفت

52- در سخن مخفي شدم مانند بودر برگ گل هر كه خواهد ديدنم گو در سخن ببيند مرا

هنر من در سخنانم پنهان است مانند بودر برگ گل هر كه مي‌خواهد مرا بيند در شعر و سخنم مرا جستجو كند .

53- در تنگناي سينه حسرت كشيده‌ام گهواره بصيرت مردان نهفته است

در سينه تنگ و اندوهبار من آگاهي مردان سرزمينم نهفته است .

54- در تنگناي سينه حسرت كشيده‌ام گهواره بصيرت مردان نهفته است

در سينه تنگ و اندوهبار من آگاهي مردان سرزمينم نهفته است .

55- "فلك باخت از سهم آن جنگ رنگ بود سهمگين جنگ شير و پلنگ" يعني چه ؟

از ترس جنگ آن دو ، آسمان ترسيد . البته مبارزه‌ي شير و پلنگ ترسناك است .

56- باغ برگي كه مي‌گويد كه زيبا نيست چه كسي مي‌گويد كشور من زيبا نيست .

نمونه سوالات آرایه ی ادبی

1- باتوجه به ابيات داده شده به سوالات پاسخ دهيد.

دیدن روی تو ظلم است و ندیدن مشکل است

چیدن این گل گناه است و نچیدن مشکل است

هرکه جز معشوق باشدپرده ی بی گناهی است

بوی یوسف را ز پیراهن شنیدن مشکل است

بی چراغان تجلی ، طور سنگ تفرقه است

کعبه و بت خانه را بی یار دیدن مشکل است

بی قراران هر نفس در عالمی جولان کنندد

همچو بوی گل به یکجا آرمیدن مشکل است

در گلستانی که بوی گل گرانی می کند

با قفس برعند لیب ما پریدن مشکل است

تا نگردد جذبه ی توفیق صائب دستگیر

از گلب تعمیر بای خود کشیدن مشکل است

الف) ابیات زیر در چه قالبی سروده شده است؟چرا؟

غزل- مصراع اول با مصراع های زوج هم قافیه است و موضویی عاشقانه دارد

ب) کلمات قافیه و ردیف را در بیت اول بیابید؟

ندیدن و نچیدن مشکل است

ج) کدامیک از ابیات بالا مصرع است؟چرا؟

بیت اول چون هر دو مصراع قافیه دارد

د)تخلص در این شعر کدام است؟

صائب

ح) آیا شعر فوق مردف است ؟چرا؟

بله چون دارای ردیف است

و) حروف قافیه در این شعر چیست؟

دَن

2- هجاهای مصراع زیر را با علامت های خاص خود تعیین کنید.

ای ساروان آهسته ران کارام جانم می رود

ای- سا- رِ- با- آ- هِس- ته- ران- کا- را- مِ- جا- نم- می- رَ- وَ- د

3- شریطه و دعا از بخش های مهم کدام قالب شعری محسوب می شود آن را توضیح دهید؟

قصیده شامل دعا برای جاودانه بودن ممدوح است ودر پایان قصیده در جواب جملات شرط می آید.

4- درو مایه قطعه چیست؟

اخلاقی تعلیمی حکایت- شکایت مدح هجو تقاضا

5- تفاوت اساسی ترکیب بند و ترجیع بند چیست؟

در ترکیب بند یک بیت نامکرر خانه های رشته ها را به هم وصل می کند ولی در ترجیع بند یک بیت یکسان

6- بنیان گذار مسمط کیسست؟

منوچهر دامغانی

7- رایج ترین قالب شعری در میان روستاییان کدام قالب شعری است؟

دوبیتی

8- تنها قالب شعر سنتی که مصراع های آن با هم برابر نیست کدام قالب شعری است؟

شعر نیمایی

9- شاهنامه ی فردوسی و حدیقه الحقیقه ی سنایی جز کدام یک از انواع مثنوی از نظر محتوا است؟

حماسی و تاریخی- عارفانه

10- بنیان گذار شعر نیمایی کیست؟عمده ترین درون مایه شعر نیمایی چیست؟

نیما یوشیج- عشق- سیاست و اجتماع

11- در بیت زیر پایه های تشبیه را مشخص کنید.

همچو گلبرگ طری هست وجود تو لطیف

همچو سرو چمن خلد سرا پای تو خوش

ادات مشبه به مشبه وجه شبه ادات مشبه به مشبه وجه شبه

12 – تشبیه بلیغ را در مصراع های زیر بیابید ونوع آن را مشخص کنید ؟

دست از مس وجود چو مردان ره بشوی بلیع اضا فی

13- در ابیات زیر تشبیه های مفرد ومرکب را مشخص نموده وطرفین تشبیه و وجه شبه را در تشبیه مرکب تعیین کنید.

الف ) رخساره چو گلستان خندان مفرد زلفین چو زنگبان لا عب

مشبه مشبه به مشبه مشبه به

ب) بگیر به ستاره که بتازد زسپس دیو مفرد

چون زر گدازیده که بر خیر چکانیش

مشبه مشبه به

14-انواع استعاره رادر ادبیات زیر مشخص کنید وبنویسید کدام یک تشخیص محسوب می شود؟

الف )ما هم این هفته برون رخت به چشم سالی بود

حال هجران تو چه دانی که چه مشکل حالی است مصرحه

ب) بسمای سمن شکست گیرد

گل نامه غم بدست گیرد تشخیص

15- در بیت های مجاز های مشخص شده از چیست ؟

گلبرگ راز سنبل مشکین نقاب کن

چهره یار گیسو

16- در ابیات زیر مجاز ، نوع علاقه و قرینه های آن را بنویسید.

الف) بر آشفت ایران و بر خاست گرد

همی هر کسی کرد ساز نبرد

قرینه محلیه

ب) سر آن ندارد امشب که بر آید آفتابی

چه خیال ها گذر کرد و نکرد خوابی

محلیه قرینه

17- در کدامیک از ابیات زیر ترصیع به کار رفته است؟دلیل خود را بنویسید.

الف) بر سخاوت او نیل را بخیل شمار

بر شجاعت او پیل را ذلیل شمار

چون کلمات قرینه مصراعها سجع متوازی دارند.

ب) یاد باد آن که سر کوی توام منزل بود دیده را روشنی از خاک درت حاصل بود

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1- با توجه به ابیات زیر به سوالات پاسخ دهید :

دلا نزد کسی بنشین که او از دل خبر دارد

بر زیر آن درختی رو که او گلهای تر دارد

هر شب از افغان من بیدار خلق اما چه سود

آنکه باید ناله ی من بشنود بیدار نیست

الف) کدامیک از ابیات مصرع نیست؟

بیت 2

ب) واژه های قافیه رادر بیت اول مشخص کنید.

خبر تر

2- الف) واژه ی «هجران» چند هجا دارد ؟

2تا

ب) علامت های هجای آخر آن را با علامت خاص بنویسید.

ج) یک کلمه هم وزن آن ذکر کنید.

گلسار

3- در «قصیده»شاعر به چه منظور «تجدید مطع» می کند؟

طولانی کردن مطلب و انتقال مطلبی به مطلب دیگر

4- «غزل» در کدام دوره جنبه ی اجتمایی به خود می گیرد؟

مشروطه

5- درون مایه ی «ترجیع بند» های معروف فارسی چه چیز هایی است ؟ذکر دو مورد

عشق عدفان

6- با توجه به مصرع زیر کدام گزینه درست است؟

«توبه آفتاب ما نی به کمال و حسن و طلعت»

1- آفتاب : وجه شبه 2- به کمال و حسن طلعت : مشبه

3- مانی : مشبه * 4- آفتاب : مشبه به

7- در بیت زیریک « تشبیه بلیغ» بیابید و« مشبه» و«مشبه به»آن راذکر کنید

روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت

بی تو اگر سرخ شود بر اثر غازه بود .

لبت مانند لعل است

مشبه مشبه به

8- در تشبیه مرکب زیر ،مشبه به را مشخص کنید

پیراهن برگ بر درختان چون جامه ی عید نیکبختان

9- درهریکاز ابیات زیر استعاره را مشخص کنید.در هر بیت چه نوع استعاره ای بکار رفته است؟

الف) تا تو را جای شد سرو روان در دل من

هیچ کس نپسندم که به جای تو بود

مصرحه

ب) تو را زکنگره ی عرش می زنند صفیر

ندانمت که در این دامگه چه افتاده است

مکینه

10- در عبارت زیر « دم » مجاز از چیست؟ علاقه وقرینه ی آن کدام است ؟

این دم شنو کهراحت از این دم شود پدید.سببیه

11- در بیت زیر کدام کلمه مجاز است ؟ علاقه ی کدام است؟

محتاج قصه نیست گرت قصد خون ماست

چون رخت از آن توست به یغما چه حاجت است

علاقه ی لازمیه

12- در بیت زیر کنایه کدام است؟ مفهوم آن چیست؟

چنین است رسم سرای درشت گهی پشت برزین ، گهی زین به پشت

13- در هر یک از عبارات زیر چه نوع جناسی به کار رفته است؟

الف) مکن تا توانی دل خویش ریش

اگر می کنی ، می کنی بیش خویش

ناقص حرکتی

ب) می شکفتم ز طرب زان که چون گل بر لب جوی

بر سرم سایه ی آن سرو سمی بالا بود

ناقص اختلافی

14- در عبارات زیر بین کدام کلمات سجع وجود دارد ؟ نوع آن کدام است ؟

سر عشق نهفتنی است نه گفتنی

مطرب

15- در ابیات زیر آرایه های (تلمیح،حس آمیزی،ابهام تناسب،لف و نشر،اغراق و حسن تعلیق) را مشخص کنید.

الف) دلم گرفت از این روزها دلم تنگ است

میان ما و رسیدن هزار فرسنگ است

اغراق

ب)پدرم روضه ی رضوان به دو گندم بفروخت

من چرا ملک جهان را به جوی نفروشم

ج) چو سرو از راستی برزد علم را

ندید اندر جهان تاراج غم را

د) گر هزار است بلبل این باغ

همه نغمه و ترانه یکی است

ه) دل و کشورت جمع و معمور باد

ز ملکت پراکندگی دور باد

لف و نشر

و) بوی بهبود ز اوضاع جهان می شنوم

شادی آورد گل و باد صبا شاد آمد

حس آمیزی

16- در ابیات آرایه های (اشتقاق،تکرار،مراعات نظیر،تضمین،تضاد و تناقص) را مشخص کنید.

الف)گشتند نا امید همهئ جانور ز جان

با جان کوهساران چو پیوست جان برف

تکرار

ب) اگر چه سپید کرد همه خان و مان ما

یا رب سیاه باد همه خان و مان برف

ج) گوش تر حمی کو کز ما نظر نپوشد

دست غریق یعنی فریاد بی صداییم

تناقص

د) چشم حافظ زیر بام قصر آن حوری شرنوشت

شیوه ی جنات«تجری تحت الانهار»دانست

تضمین

ه) حافظ از باد خزان در چمندر هر مرنج

فکر معقول بفرما گل بی خار کجاست

و) لب میالای به شعر ی که ندارد شوری

شاعری قدر تو داند که شعوری دارد

اشتقاق

 

 

 

 

 

 

1- در بیت زیر کلمات قافیه و حروف قافیه کدامند؟

هر کجا که یوسفی باشد چو ماه كلمات قافیه

جنت است از چه که باشد قعر چاه

کلمات قافیه

«اه» حروف قافیه

2- کلمه ی «امین» چند واج دارد؟علامت خاص این کلمه را بنویسید.
اَ مین

U-

3- زیباترین تخلص در قصیده کدام است؟ چرا؟

4- کدامیک از شاعران زیر از سرا یندگان مشهور ترکیب بند هستند؟

الف) مولوی

* ب) محتشم کاشانی

ج) فردوسی

د) پروین اعتصامی

5- هریک از اشعار زیر در چه قالبی سروده شده است؟

الف) بهترین مراتب آن باشد کان به فضل و هنر بدست آید

رتبتی کان نباشد استحقاق زودش اندر بنا شکست آید

دو بیتی

ب) دلم بی وصل تو شادی مبنیاد به غیر محنت آزادی مبنیاد

خراب آباد دل بی مقدم تو اللهی هرگز آزادی مبنیاد

رباعی

ج) وقت است که در بر آشنایی بزنیم تا بر گل و سبزه تکیه جایی بزنیم

زان پیش که دست و پا فرو بندد مرگ آخر کم از آن که دست و پایی بزنیم

رباعی

6- شعر زیر در چه قالبی سروده شده است؟ چرا؟

سخن های نا خوش ز من دور دار به بدها دل دیور نجور دار

مگوی آنچه هرگز نگفته است کسی به مردی نکن باد را در قفس

مثنوی

7- قدیمی ترین متضاد در دیوان کدام شاعر پدید آمده است؟ درون مایه یا محتوای این نوع شعر چیست؟

مسعود سعد

8- در تشبیه زیر

الف) هر یک از کلمات مشخص شده جزء کدامیک از ارکان تشبیه هستند؟

ب) کدام یک از پایه های تشبیه حذف شده است؟ وجه شبه

ثریا چون منیژه بر سر چاه

دو چشم من بدو چون چشم بیژن

مشبه ادات تشبیه

 

9- در مصراع زیر چند استعاره وجود دارد ؟

بتی دارم که گرد گل ز سنبمل سایبان دارد

3 تا

10- در بیت زیر هر یک از کلمات مشخص شده استعاره از چیست ؟ چه نوع استعاره ای بکار رفته است ؟

هزاران نرگس از چرخ جهان گرد

خروشد تا برآمد یک گل زرد

ستاره _ مصرحه خورشید- مصرحه

11- در بیت زیر استعاره کدام است؟ چه نوع استعاره ای بکار رفته است؟

خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه

کز دست غم خلاص من آنجا مگر شود

مکنیه _ تشخیص

12- در هر یک از ابیات زیر کدام کلمه در مفهوم مجازی بکار رفته است؟

الف) هرگز وجود حاضر غائب شنیده ای

من در میان جمع و دلم جای دگر است

ب) گر نبندی زین سخن تو حلق را

آتشی آید بسوزد خلق را

13- در هر یک از عبارات زیر کنایه کدام است؟

الف) هر که دل پبش دلبری دارد

ریش در دست دیگری دارد

تسلیم شدن

ب) از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم روید جو از جو

هر کاری نتیجه ی خودش را دارد

14- انواع سجع را در هر یک از عبارات زیر بدست آورید:

الف) که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت

متوازی

ب) گاه از دیدن خط مکتوب منتعش و گاه از ندیدن روی مطلوب مشتعل

متوازی متوازن

ج) الحمد الله شهر تبریز است و حسن و جمال و خیر

مطرف

15- در هر یک از عبارات زیر چهئ نوع جناسی بکار رفته است؟

الف) مکن تا توانی دل خلق ریش

اگر می کنی ، می کنی بیخ خویش

ناقص اختلافی

ب) می ز طرب زان که چو گل بر لب جوی

بر سرم سایه ی آن سرو سهی بالا بود

اختلافی

ج) هر تیر در کیش است گر بر دل ریش آید ما نیز یکی باشیم از جمله ی قربان ها

اختلافی

د) گر آمدم به کوی تو چندان غریب نیست

چون من در آن دیار هزارن غریب است

تام

16- تکرار کدام صامت یا مصوتدر بیت زیر باعث به وجود آمدن واج آرایی شده است؟

چرشته ی تسبیح اگر بگسست معذورم بدار

دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود

17- در عبارات زیر آرایه های «تضاد،حسن تعلیل،لف و نشر،حس آمیزی،اغراق و تضمین» را بیابید.

الف) گدای نیک انجام ، به از پاشاه بد فرجام تضاد

ب) موسی(ع) قارون را نصیحت کرد که « احسن کما احسن الله الیک » تضمین

ج) دو کس دشمن ملک و دینند : پادشاه بی حلم و زاهد بی علم لف و نشر

د) با من بیا به خیابان تا بشنوی بوی زمستانی که در باغ رخنه کرده حس آمیزی

ه) آن فرومایه هزار من سنگ بر می دارد و طاقت یک حرف نمی آورد اغراق

و) از صوفی پرسیدند : هنگام غروب خورشید چرا زردی روی است؟ گفت از بیم جدایی حسن تعلیل

18- درابیات زیر آرایه های « تناقص،مراعات نظیر،تلمیح،اشتقاق ایهام،ایهام تناسب » را بیابید.

الف)ابر و باد و مه وخورشید و فلک در کارند

تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری

مراعات نظیر

ب) گفت آن یار کز و گشتسردار بلند

جرمش آن بود که اصرار با هویدا می کرد

تلمیح

ج)جان ریخته شد با تو آمیخته شد با تو

چون بوی تو دارد جان جان را هله بنوازم

ایهام

د)فلک در خاک می غلتید از شرم سرافرازی

اگر می دید معراج ز پا افتادن ما را

تناقص

ه) مدادم مست می دارد نسیم جعد گیسویت

خرابم می کند هر دم فریب چشم جادویت

ایهام تناسب

و) چشم آسایش که دارد از سپهر تیز رو

ساقیا جام میم ده تا بیا سایم دمی

اشتقاق

19- در کدام یک از عبارتها آرایه ی ترصیح و در کدام یک آرایه مولزنه بکار رفته است، علت آن را بیان کنید.

الف) به ظاهرش عیب نبینم و در باطنش غیب نمی دانم.

ب) عقل گفت : من دبیر مکتب تعلیمم ، عشق گفت : عبیر نافه ی تسلیمم.

20- در هر یک از مصراع های زیر کلماتی را که جناس ناقص دارند ، مشخص کنیدو نوع جناس ناقص را نیز بنویسید.

الف) سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند.

ب) یاد یاران یا را میمون بود.

ج) گل از خارم بر آوردی و خار از پای از گل

21- در کدام بیت جناس تام آمده است ؟ آن را مشخص نمایید و تفاوت معنایی آن را بنویسید.

الف) که چندان بپیچیم اسفندیار مگر بپیچاند از کار زار

ب) گر آمدم به کوی تو چندان غریب نیست / چون من در آن دیار هزاران غریب است

 

 

 

 

 

 

1- در بیت زیر کدام کلمات با هم آرایه ی «اشتقاق» را به وجود آورده اند ؟صامت های مشترک را بیابید.

همه بینند نه این صنع که من می بینم

همه خوانند نه این نقش که من می خوانم

خوان

2- آرایه لفظی موجود در بیت زیر را مشخص کنید :

عصا بر گرفتن نه معجز بود همی از دها کرد باید عصا

3- در بیت زیر آرایه ی مراعات نظیر را بیابیدو بنویسید که تناسب واژه ها از چه جهت است ؟

هر کو نظری دارد با یار کمان ابرو

باید که سپر باشد ، پیش همه پیکان ها

آلات جنگی

4- در اشعار زیر تلمیح،تضمین،تضاد،تناقص و حس آمیزی را باد ذکر مورد مشخص کنید.

الف) در کوچه با غ های نیشابور / مستان نسیم شب به ترنم / آواز های سرخ تر ار باز / ترجیع وارزمزمه کردند

حس آمیزی

ب) وز ملک هم بایدم جشن ز جو

کل شئ هالک الا و جهه

تضمین

ج) عنکبوتی را به حکمت دام داد

صدر عالم را دار آرام داد

تلمیح

د) ساز او؛ باران؛ سروش باد؛/ جامه اش شو لای عریانی است

تناقص

ه) مرا نصیحت غم آمد به شادی همه عالم

چرا که از همه عالم محبت تو گزیدم

تضاد

5- درباره ی آرایه ی حسن تعلیل در بیت زیر توضیح دهید .

نه خلاف عهد کردم که حدیث جز تو گفتم

همه برسر زبان اند و تو در میان جانی

6- در بیت زیر مفهوم و نوع کنایه ی مشخص شده را بیان کنید.

چو بشنید بیچاره بگریست زار

که ای خواجه دستم ز دامن بدار

رها شدن

7- در بیت زیر کلمات قافیه و ردیف را بیابید.

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست

منزل آن مه عاشق کش عیار کجاست

قافیه ردیف

 

8- کدام یک از شاعران زیر به قطه سرایی شهرت یافتند؟

*الف) ابن یمین ب) حافظ

ج) نظامی د) فریدون مشیری

9- درو ن مایه ی ترجیع بند های معروف فارسی چه چیز هایی است؟ ذکر دو مورد .

عشق ، عرفان

10- شعر زیر در چه قالبی سروده شده است؟ چرا ؟

نخستین بار گفتش کز کجایی بگفت از دارملک آشنایی

بگفت آنجا صنعت در چه کوشند بگفت انده خرند و جان فروشند

مثنوی ؛ زیرا هر بیت قافیه ای جداگانه ای دارد .

11- دو ویژگی شعر نیمایی را بیان کنید.

وزن اجباری است قافیه وردیف اختیاری است.

12- در بیت زیر مشبه و مشبه به را بیابید.

چون آب روان می گذرد عمر و تو غافل

ای وای در این قافله گر فاصله بودی

13- تشبیه بلیغ را در عبارت زیر بیابید و نوع آن را مشخص کنید:

اسمی در دلهای ما جزء تخم محبت خود مکار

اضافی

14- در بیت زیر چه نوع تشبیهی بکار رفته است؟

آن قطره ی باران بر افته بو گل سرخ

چون اشک عروسی است بر افتاده به رخسار

15- در بیت زیر کدام کلمه در مفهوم استعاری بکار رفته است؟ آیا تشخیص است یا خیر ؟ چرا ؟

ای بخارا شاد باش و دیرزی میرزی تو شادمان آید همی

بله ؛ چون انسان مخاطب واقع شده است.

16- در بیت زیر کدام کلمه مجاز است ؟ علاقه و قرینه ی آن را بیابید.

جهان انجمن شد بر تخت اوی فرو مانده از فره و بخت اوی

قرینه

علاقه : محلیه

17- در بیت زیر کدام یک از کلمات مشخص شده مجاز و کدام یک حقیقت است؟

ماها ، پری رویا ، سخن با ما نمی گوید چرا

آخر من از دیوانگی با ماه می گویم سخن

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

20 -در شعر زير دو واژه را بيابيد كه با هم جناس» دارند .

شمع جويي و آفتاب بلند روز بس روشن و تو در شب تار

چشم بگشا به گلستان و ببين جلوه‌ي آب صلف در گل و خار

21-چرا مي‌گوييم در عبارت زير ، «جناس تام» وجود دارد ؟

« گفت آن يار كزو گشت سردار بلند جرمش اين بود كه اسرار هويدا مي‌كرد »

23-در عبارت زير ، سعدي با آوردن بخشي از يك آيه عيناً در كلام خويش ، از آرايه‌ي ............. بهره گرفته است .

« موسي (ع) قارون را نصيحت كرد كه اَحْسِنْ كَما اَحْسَنَ الله اليكَ. »

24-در كدام يك از ابيات زير ، آرايه‌ي «تناقص» ديده مي‌شود ، دليل خود را بنويسيد .

الف) بگويم تا بداند دشمن و دوست كه من مستي و مستوري ندانم

ب) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار

كاين كرامت سبب حشمت و تمكين من است

25-با توجه به بيت زير ، به سؤالات داده شده : پاسخ دهيد : ژ

«ماهي اين هفته برون رفت و به چشم سالي است حال هجران تو چه داني كگه چه مشكل حالي است »

الف) كدام كلمه ، داراي «ايهام تناسب» است ؟

ب) اين كلمه ، در بيت بالا به چه معناست ؟

پ) كلمه‌ي داراي ايهام تناسب ، با كدام واژه تناسب برقرار كرده است ؟

26-ارتباط ميان واژه‌هاي مشخص شده در بيت زير ، كدام آرايه‌ي ادبي را به وجود آورده است ؟

«هر كو نظري دارد با يار كمان ابرو بايد كه سپر باشد ، پيش همه پيكان‌ها»

27-با توجه به بيت زير :

«از عفو و خشم تو دو نمونه است ، روز و شب

وز مهر و كين تو دو نمونه است شهد و سم»

الف) در مصراع اول ، « لف‌ ها » را نشان دهيد .

ب) چه نوع لف و نشري در بيت زير ديده مي‌شود ؟

28-در ابيات زير ، آرايه‌‌هاي «تصدير ، حس آميزي ، اشتقاق ، اغراق ، حسن تعليل» را بيابيد .

الف) شود كوه آهن چو درياي آب اگر بشنود نام افراسياب

ب) گل ، آن جهاني است نگنجد در اين جهان در عالم خيال چه گنجد ، خيال گل

پ) رسم بد عهدي ايام چو ديد ابر بهار گريه‌اش بر سمن و سنبل و نسرين آمد

ت) من كه باشم در ان حرم كه صبا پرده‌دار حريم حرمت اوست

ث) از صداي سخن عشق نديدم خوشتر يادگاري كه در اين گنبد دوار بماند

 

 

 

1-در بيت زير واژه‌هاي قافيه و رديف را مشخص كنيد :

هواي عشق ، مرا تازه در دل فتاده است

نظر كنيد كه دريا به ساحل فتاده است

2-كلمه‌ي نيلوفر الف ) چند واج دارد ؟ ب ) چند هجا ؟ ج ‌) علامت خاص آخرين هجاي ان را بنويسيد :

3-محتواي غزل الف ) در آغاز چگونه بود ؟ ب ) اين محتوا از چه زمان ج ) با ظهور چه كسي تغيير پيدا كرد ؟

4-چه تفاوتي بين بيت مصرع ميان تركيب بند و ترجيع بند وجود دارد ؟‌

5-كداميك از اشعار زير قطعه و كدام مثنوي است ؟

الف : گفت دزدي شحنه را كاي پادشاه آنچه كردم بود آن حكم اله

گفت شحنه آنچه من هم مي‌كنم حكم حق است اي دور چشم روشنم

ب : يا وفا خود نبود در عالم يا كسي اندر اين زمانه نكرد

كس نياموخت علم تير از من كه مرا عاقبت نشانه نكرد

6-شاهنامه فردوسي از نظر محتوا جزو كداميك از انواع مثنوي است ؟

7-رايج‌ترين قالب شعري در ميان روستاييان كدام قالب شعري است ؟

8-كدام يك از ابيات زير در قالب رباعي سروده شده است ؟

الف ‌: هر سبزه كه بر كنار جويي رسته است گويي ز لب فرشته خويي رسته است

پا بر سر سبزه تا به خواري ننهي كان سبزه ز خاك لاله رويي رسته است

ب : به صحرا بنگرم ، صحرا ته وينم به دريا بنگرم دريا ته وينم

به هر بنگرم كوه و درو دشت نشان از قامت رعنا ته وينم

9-تنها قالب شعر سنتي كه مصراع‌‌هاي آن با هم برابر نيستند كدام قالب شعري است ؟

10-بارزترين تفاوت شعر نيمايي و سنتي در چيست ؟

الف ) ‌وزن و قافيه ب ) درون مايه ج ) قافيه د ) طول مصرع‌ها و قافيه

11-در عبارت ( جان تو مرغي است نامش قفس ) چه اركاني از تشبيه حذف شده است؟

12-تشبيه بليغ را در مصرع زير بيابيد و نوع آن را مشخص كنيد :‌

« دست از مس وجود چو مردان ره بشوي »

13-در تشبيه مركب زير طرفين تشبيه و وجه شبه را مشخص كنيد :

آن شاخه‌هاي نارنج اندر ميان ابر چون پاره‌هاي اخگر اندر ميان دود

14-استعاره را در ببت زير مشخص كنيد و نوع آن را بنويسيد :

اي ماه سرو قيامت ، شكرانه سلامت از حال زيردستان ، مي‌پرس گاهگاهي

15-يك استعاره مصرحه و يك استعاره مكنيه را در مثال‌هاي زير نشان دهيد :

الف : قضا چون زگردون فرو هشت پر مرا برف باريده بر پر زاغ

16-دو تشخيص در عبارت زير بيابيد :

بحر در لاكت اي حيوان كه سرما نهاني دستش اندر دست مرگ است

17-در بيت زير مجازهاي مشخص شده استعاره از چيست ؟

گلرگ را زسنبل مشكين نقاب كن يعني كه رخ بپوش و جهاني خراب كن

18-در بيت زير الف ) مجاز را مشخص كنيد ب ) نوع علاقه ج ) قرينه‌ي آن را بنويسيد :‌

بر آشفت ايران و برخاست گرد همي هر كسي كرد ساز نبرد

19-در بيت زير الف ) كنايه كدام است ب ) مفهوم آن چيست ؟ حج ) نشانه ، نمونه يا دليل است ؟

هنوز از دهن بوي شير آيدش همي راي شمشير و تير آيدش

20-الف ) سجع را در عبارت زير بيابيد . ب ) نوع آن را مشخص كنيد :

هر چه نپايد دلبستگي را نشايد .

21-در كدام يك از ابيات زير آرايه‌ي ترصيع وجود دارد ؟

الفما برون را ننگريم و قال را ما درون را بنگم و حال را

ب-آه از آن جور و تطاول كه در اين دامگه است

آه از آن سوزي و گداري كه در آن محفل بود

22-در كدام يك از ابيات زير آرايه‌ي تصدير و كدام آرايه‌ي تكرار وجود دارد ؟

الف-هم نظري ، هم خبري ، هم قمران را قمري

هم شكر اندر شكر اندر شكر اندر شكري

ب-ز خاك آفريدت خداوند پاك

پس اي بندا افتادگي كن چو خاك

23-جناس را در ابيات زير بيابيد و نوع آن را مشخص كنيد :

الف-سوزد مرا ، سازد مرا در آتش اندازد مرا

وزز من رها سازد مرا بيگانه از خويشم كند

ب-خرامان شد سوي آب روان

چنان چون شده باز جويد روان

24-در ابيات زير در آرايه‌هاي (اشتقاق ، تصدير ، مراعات النظير ، تضمين ، تلميح ، تضاد و تناقص ) را مشخص كنيد .

الف-بگويم تا بداند دشمن و دوست كه من مستي ومستوري ندانم

ب-نرگسش بيمار بيني ، لاله‌اش دلسوخته غنچه‌اش دلتنگ يابي و بنفشه سوگوار

ج-يارب اين آتش كه بر جان من است سرد كن آن سان كه كردي بر خليل

د-اگر تو فارغي از حال دوستان يارا فراغت از تو ميسر نمي‌شود ما را

هـ- خواب و خورت زمرتبة خويش دور كرد

آنگه رسي به خويش كه بي‌خواب و خور شوي

و-خير تا خاطر بدان ترك سمرقندي دهيم

كز نسيمش «بوي چوي موليان آيد همي »

ز-گوش ترحمي كو كزما نظر نپوشد دست غريق يعني فرياد بي‌صداييم

25-در ابيات زير آرايه‌هاي ( اغراق ، ايهام ،‌ايهام تناسب ، حس آميزي ، لف و نشر و حسن تعليل ) را مشخص كنيد .

الف-روي و چشمي دارم اندر مهر او كاين گهر مي‌ريزد آن زر مي‌زند

ب-به زيورها بيارايند وقتي خوبرويان را

تو سيمين تن چنان خوبي كه زيورها بيارايي

ج-چنان سايه گسترد بر عالمي كه زالي نينديشد از رستمي

د-ما را در پياله عكس رخ يار ديده‌ايم اي بي‌خبر ز لذت شرب مدام ما

هـ-آشنا هستيم با سرنوشت تر آب ، عادت سبز درخت

روشني را بچشيم

و-به صديق كوش كه خورشيد زايد از نفست كه از دروغ سينه روي گشت صبح نخست

 

1-با توجه به ابيات زير به سؤالات داده شده ، پاسخ دهيد :

زان يار دل نوازم شكري است با شكايت گر نكته دان عشقي بشنو تو اين حكايت

عشقت رسد به فرياد دار از خود به سان حافظ قرآن ز بر بخواني در چاره روايت

الف ) كدام واژه «تخلص» را با علامت خاص خود نشان دهيد .

2-درون‌ مايه‌ي «چهارپاره» بيش‌تر چه موضوعاتي است ؟

3-كدام يك از ابيات زير ، نمي‌تواند «مطلع» يك «قصيده» باشد ؟ چرا ؟

الف ) جهان بر آب نهادست و زندگي بر باد غلام همت آنم كه دلد بر او ننهاد

ب ) خبري هست كه مرغان سحر مي‌گويند

آخر اي خفته سر از خواب جهالت بردار

4-هر يك از كلمات مشخص ‌شده‌ي بيت زير ، كدام يك از «پايه‌هاي تشبيه» هستند ؟

«روز چو شمعي بهخ شب ، زود رو و سرفراز شب چو چراغي به روز ، كاسته و نيمتاب »

5-يك « تشبيه بليغ اضافي » بسازيد كه واژه‌ي « دانش » ، مشبه آن باشد .

6-در مصراع زير :

« تو سرو جويباري ، تو لاله‌ي بهاري »

الف ) كدام يك از پايه‌هاي تشبيه ، حذف شده است ؟

ب ) اين « نوع تشبيه » چه ناميده مي‌شود ؟

7-كدام يك از تشبيهات زير ، « مفرد » و كدام يك « مركب » است ؟

الف ) بر گل سرخ از نم ، او فتاده لالي همچو عرق بر عذار شاهد غضبان

ب ) زلف تو مگر جانا اميد و ناز است

زيرا كه چنين هر دو سياه است و درز است

8-در كدام يك از ابيات زير ، آرايه‌ي « تشخيص » وجود دارد ؟ دليل خود را بنويسيد.

الف ) اي نسيم سحر ، آرامگه يار كجاست ؟ منزل آن مه عاشق كش عبار كجاست ؟

اي غنچه خندان ف چرا خون در دل ما مي‌كني ؟ خاري به خود مي‌بندي و ما را ز سر وا مي‌كني

9-با توجه بيت زير ، به سؤالات پاسخ دهيد :

« در اين بازار اگر سودي است با درويش خرسند است خدايا ، منعمم گردان به درويشي و خرسندي »

الف ) كدام كلمه در مفهوم استعاري به كار رفته است ؟

ب ) استعاره از چست ؟

پ ) چه نوع استعاره‌اي است ؟

10-استعاره‌ي به كار رفته در كدام يك از ابيات زير ، « بليغ‌تر و مؤثرتر » است ؟ چرا ؟

الف ) فردا كه پيشگاه حقيقت شود پديد شرمنده رهروي كه عمل بر مجاز است

ب ) بخت ان نكند با من ، كان شاخ ، صنوبر را

بنشينيم و بنشانم ، گل بر سرش افشانم

11-جمله‌اي بنويسيد و در آن واژه‌‌ي «قلم» را در « مفهوم مجازي » به كار ببريد .

12-با توجه به بيت زير :

«دل عامي بسوزي چو عذار بر فروزي تو از اين چه سودي داري كه نمي‌كني مدارا»

الف ) كدام كلمه در مفهوم مجازي به كار رفته است ؟

ب) « قرينه‌ » ي آن كدام است ؟

13-در بيت زير ، « دينار و درم » مجاز از چيست ؟ نوع علاقه‌ي ان را بنويسيد .

« آن كس كه به دينار و درم خير نيندوخت سر عاقبت اندر سر دينار و درم كرد »

14-كنايه‌ي به كار رفته در كدام بيت ، اثبات اين حقيقت است كه «آسايش بي رنج » در اين جهان وجود ندارد ؟

الف ) حافش از باد خزان در چمن دهر مرنج فكر معقول بفرما گل بي خار كجاست

ب ) نپندارم اي در خزان كشته جو كه گندم ستاني به وقت درو

15-در هر يك از ابيات زير ، كنايات را مشخص كنيد و مفهوم هر يك را بنويسيد .

الف ) چو بشنيد بيچاره بگريست زار اي كه خواجه دستم ز دامن بدار

ب ) دلا معاش چنان كن كه گر بلغزد پاي فرشته‌ات به دو دست دعا نگه دارد

16-در بيت زير :

« لبخند تو خلاصه‌ي خوبي‌هاست لختي بخند ، خنده‌ي گل زيباست »

الف ) كدام « صامت » بيش از بقيه تكرار شده است ؟

ب ) نام آرايه‌ي ادبي حاصل از اين تكرار چيست ؟

17-در هر يك از عبارات زير ، بين كدام كلمات ، « سجع » وجود دارد ؟ « نوع سجع‌ها » را بنويسيد ؟

الف ) ملك بي دين باطل است و دين بي ملك ، ضايع .

ب ) هر كه را زر در ترازوست ، زور در بازوست .

18-در ابيات زير ، آرايه‌هاي « موازنه » و « ترصيع » را بيابيد . در هر مورد ، دليل خود را بنويسيد .

الف ) اي منور به تو نجوم جمال اي مقرر به تو رسوم كمال

ب ) شاكر نعمت به هر مقام كه بوديم داعي دولت به هر طريق كه هستيم

19-در هر يك از ابيات زير ، بين كدام كلمات ، بين كدام كلمات « جناس » به كار رفته است ؟ نوع هر جناس را مشخص كنيد .

الف ) اي گدايان خرابات ، خدا يار شماست چشم انعام مداريد از انعامي چند

ب ) كار دلم به جان رسد ، كارد به استخوان رسد ناله كنم بگويدم : دم مزن و بيان مكن

1-مقدمه عاشقانه قصيده چه نام دارد .

الف تعزل ب تخلص ج غزل د مطلع

2-كدام يك از شاعران زير به قطعه سرايي شهرت دارند .

الف ابن يمين ب حافظ ج نظامي د فريدون مشيري

3-اين شرح كدام شعر را به خاطر مي‌آورد . غزل‌هايي است با قافيه متفاوت كه بيت يكساني آن‌ها را به هم مي‌پيوندد .

الف مسمط ب قطعه ج تركيب بند د ترجيع بند

4-كدام يك از شاعران زير از سرايندگان مشهور تركيب بند است .

الف مولوي ب محتشم كاشاني ج فردوسي د پروين اعتصامي

5-اگر شاعر مقصود خود را تنها در يك بيت بيان كند به آن بيت.......... گويند .

6-قصيده شعري است كه از نيمه قرن ........ هـ . ق به تقليد از شعر......... گويند .

7-بنيان‌گذار مسمط ............. است .

8-در بيت زير كلمات قافيه و رديف را بيابيد .

هر كسي كو دور ماند از اصل خويش باز جويد روزگار وصل خويش

9-در بيت زير حروف قافيه كدامند .

هر كجا يوسفي باشد چو ماه جنت است ار چه كه باشد به قعر چاه

10-كلمه‌ي «دلگشا» چند صامت و مصوت دارد . ( به عدد بنويسيد )

11-هجاهاي كلمه‌ي «اختصاص» را مشخص كنيد . علامت خاص هجاها را بنويسيد .

12-اصلي‌ترين عوامل تأثير شعر را نام ببريد . يكي را به دلخواه توضيح دهيد .

13-زيباترين مختلص در قصيده كدام است . چرا ؟

14-تجديد مطلع در قصيده چيست . چرا شاعر تجديد مطلع مي‌كند .

15-نظام قافيه‌ها در غزل چگونه است .

16-ويژگي‌هاي شعر نيمايي را نام ببريد . (ذكر سه مورد)

17-قديمي‌ترين مستزاد در ديوان كدام شاعر پديد آمده است . محتواي اين نوع شعر چيست . (ذكر سه مورد)

18-مسمط را شرح دهيد .

19-اركان تشبيه را در مصرع زير مشخص كنيد .

يكي دختري داشت خاقان چو ماه

20-هر يك از اشعار زير در چه قالبي سروده شده‌اند . چرا .

الف سخن‌هاي ناخوش ز من دور دار .

به بدها دل ديو رنجور دار .

مگوي آن چه هرگز نگفته است كس

به مردي مكن باد در قفس

ب-بهترين مراتب آن بشتد

كان به فضل و هز به دست آيد

رتبت كان نباشد به استحقاق

زودش اندر نبا شكست آيد .

21-كدام يا از اشعار زير دو بيتي و كدام رباعي است . چرا .

الف) وقت است كه در برآشنايي بزنيم

تا بر گل و سبزه تكيه جايي بزنيم

زان بيش كه دست و پا فرو بندد مرگ

آخر كم از آن كه دست و پايي بزنيم ‌

ب ) اگر صد تير ناز از دل آيد .

مكن باور كه آه از دل بر آيد .

پس از صد سال بعد از مرگ فايز

هنوز آواز دلبر دلبر آيد .

22-بر پايه ويژگي قالب‌ها به سؤالات زير پاسخ دهيد .

الف مناسب ترين قالب براي ثبت لحظه‌هاي زودگذر شاعرانه است

ب قديمي‌ترين نمونه ترجيع بند از كدام شاعر است .

ج مناسب ترين قالب براي بيان داستان‌ها و مطالب طولاني است .

د قالبي كه وحدت موضوع دارد .

23-در تشبيه زير : الف هر يك از كلمات مشخص شده جزء كدام يك اركان تشبيهند .

ب كدام يك از پايه‌هاي تشبيه حذف شده است .

ثريا چون منيژه بر سر چاه دو چشم من بدو چون چشم بيژن

24-در ابيات زير چه نوع تشبيهي ديده مي‌شود طرفين تشبيه را مشخص كنيد .

الف- پير دهن برگ بر درختان چون جامه‌ي عيد نيكبختان

ب- چون آب روان مي‌گذرد عمر تو غافل

اي واي در اين قافله گر فاصله بودي

25-در عبارات و مصراع‌عاي زير تشبيه بليغ را بيابيد نوع آن ا مشخص كنيد.

الف تا كيمياي عشق بيابي و ز رشوي

ب الهي در دل‌هاي ما جز تخم محبت خود مكار

ج-دانش اندر دل چراغ روشن است .

26-در ابيات زير هر يك از كلمات مشخص شده استعاره از چيست .

الف هزاران نرگس از چشم جهانگرد برون شد تا بر آمد يك گل زرد

ب-چو تنها ماند ماه سر و بالا فشاند از نرگسان لولوي لالا

27-در مصراع زير چند استعاره وجود دارد مشخص كنيد .

بتي دارم كه گرد گل ز سنبل سايه بان دارد .