گروه زبان و ادبیات فارسی استان بوشهر
درس اول

دانستني‌هاي مربوط به درس
1-نظر منطقيان درباره ي شعر چيست؟ سخن خيال‌انگيز داراي وزن و قافيه
2-عبارت «گل خورشيد شكفت» چه ويژگي‌هايي است؟ خيال انگيز و موزون است.
3-چرا عبارت «گل خورشيد شكفت» موزون است؟ چون هجاهاي آن با نظمي كنار هم نشسته‌اند.
4- شاعر چگونه به سرودن شعر و آفرينش زيبايي مي‌پردازد؟ با واژه
5براي شناختن قافيه و وزن شعر از كجا بايد شروع كرد؟ حرف
6-حروف ملفوظ چندگونه است؟ دو گونه
7- زبان فارسي چند (مصوت) دارد؟ شش(سه مصوت‌كوتاه، سه‌مصوت بلند)
8-زبان فارسي چند (صامت) دارد؟ بيست و سه صامت دارد.
9-حروف قافيه در بيت «به نام خداوند جان آفرين / حكيم سخن در زبان آفرين» كدام است؟ (ان)
10-واژه‌هاي قافيه چيست؟ واژه‌هايي است كه حرف يا حروف قافيه در آخر آن‌ها مشترك باشد.
11-در بيت «شد موسم سبزه و تماشا / برخيز و بيا به سوي صحرا» حرف قافيه كدام است؟ الف
12-حداقل حروف مشترك لازم براي قافيه تابع چند قاعده است؟ دوقاعده
13-قافيه در بيت «سال‌ها دل طلب جام جم از ما مي‌كرد / و آنچه خود داشت ز بيگانه تمنا مي‌كرد» تابع كدام قاعده است؟ قاعده‌ي يك
14-قاعده‌ي يك در قافيه چيست؟ هر يك از مصوت‌هاي (ا، و) به تنهايي اساس قافيه قرار مي‌گيرند.
15-در بيت «كسي دانه‌ي نيك مردي نكاشت / كزو خرمن كام دل برنداشت» حروف قافيه كدام است؟ اشت
16-در واژه‌هاي (نُو، درو) قافيه كدام است؟ - ‍ُ و (مصوت + صامت)
17-مصوت‌هاي بلند زبان فارسي كدام‌اند؟ ا ، و ، ي
18«رديف» چيست؟ كلمه يا كلماتي است كه در پايان مصراع‌ها عيناً تكرار مي‌شود.
19-كلمات درست و مناسب براي اين عبارت كدام‌اند؟ «در قافيه و وزن شعر صورت . حرف مورد نظر است نه شكل» ملفوظ، مكتوب

درس دوم
قواعد قافيه
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- استثناهاي قافيه در چند مورد طبقه‌بندي شده است؟ هفت مورد
2- حروف الحاقي در قافيه چه وضعيتي دارند؟ جزء حروف مشترك قافيه‌اند و رعايت آن‌ها لازم است.
3- قدما آخرين حرف اصلي قافيه را چه مي‌ناميدند؟ حرف روي
4- براي مشخص كردن قافيه ي هر شعر چه بايد كرد؟ ابتدا روي را مشخص مي‌كنيم بعد حروف الحاقي را و سپس حروف اصلي را
5- حروف الحاقي در بيت «اي پادشه خوبان داد از غم تنهايي / دل بي‌تو به جان آمد وقت است كه بازآيي» كدام‌اند؟ يي
6- حروف الحاقي كدام‌اند؟ شناسه‌ها، ضماير متصل، پسوندها، مخفف صيغه‌هاي زمان حال بودن، (ي) آخر بعضي از واژه‌هاي مختوم به (ا، و)
7- واژه‌هاي «منظر و تصور» در چه صورتي با هم قافيه‌ي مي‌شوند؟ در صورت افزوده شدن حرف الحاقي
8- وضع پيشوند و پسوند در قافيه‌ي شعر چگونه‌اند؟ گرچه واژه نيستند اما گاهي در قافيه‌ي شعر در حكم واژه‌ي قافيه قرار گرفته‌اند.
9- چرا در بيت «شب سياه بدان زلفكان تو ماند / سپيد روز به پاكي رخان تو ماند» قافيه درست نيست؟ چون (ان) در هر دو واژه نشانه‌ي جمع است و تكرار شده است.
10- كلمات درست و مناسب براي جاهاي خالي كدام است؟ «اگر واژه‌هاي قافيه لفظاً يك‌سان ولي در ....... متفاوت باشند، قافيه ..... است و جناس هم دارد.» معنا، درست
11- تعداد واژه‌هاي هم‌قافيه در زبان فارسي چگونه است؟ نسبتاً زياد
12- اگرشعر داراي دوقافيه‌ي‌پاياني باشد، آن را چه مي‌نامند؟ ذوقافيتين
13- قافيه ي دروني چيست؟ گاهي قافيه تنها در پايان مصراع يا نيم‌مصراع نيست بلكه درون مصراع هم قافيه دارد.
14- چرا قافيه كردن واژه‌هاي (حضيض، لذيذ، مشك بيز) درست نيست؟ چون شكل خطي آن‌ها از نظر ديداري متفاوت است.
15- علماي بلاغت تكرار واژه‌هاي قافيه را چگونه مي‌دانند؟ عيب فاحش مي‌شمرند.
16- تكرار واژه‌هاي غير ساده، در چه صورت جايز است؟ در صورتي كه جاي اجزاي سازنده‌ي آن‌ها چندان آشكار نباشد.
17- قافيه در (شعر نو) چگونه است؟ بستگي به مطلب دارد و در آخر بيت‌ها نمي‌آيد.
18- تكرار واژه‌هاي قافيه در مصراع چهارم، چه صنعتي را به وجود مي‌آورد؟ رَدُّ القافيه
19- «قافيه بر مبناي زبان شناخته مي‌شود.» به چه معناست؟ يعني به صورت ملفوظ شناخته مي‌شود.
20- بيت «گزيد از غنيمت ظرايف بسي / كز آن سان نبيند طرايف كسي» چه نوع قافيه‌اي دارد؟ چه نوع قافيه‌اي دارد؟ ذوقافتين

درس سوم
حرف، هجا، وزن
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- «حرف» چندگونه است؟ دو گونه
2- «مصوت»ها چند نوع‌اند؟ مصوت‌كوتاه ـَـِـُ / مصوت‌بلند: آـ اي ـ او
3- «هجا» چيست؟ يك واحد گفتار است كه با هر ضربه‌ي هوا ريه به بيرون رانده مي‌شود.
4- در وزن شعر فارسي چند نوع هجا داريم؟ سه نوع
5- هجاي كوتاه چند حرف دارد؟ دو حرف
6- واژه‌ي (سر) چه هجايي دارد؟ هجاي بلند
7- «هجاي‌كشيده» چگونه‌هجايي است؟ داراي چهار يا پنج حرف است
8- در چه حالتي (ن) در وزن شعر به حساب نمي‌آيد؟ (ن) ساكن بعد از مصوت‌هاي بلند به‌حساب نمي‌آيد.
9- وزن شعر چيست؟ نظمي است در اصوات گفتار
10- وزن شعر فارسي بر چه مبنايي است؟ كميت هجاها، نظم ميان هجاهاي بلند
11- «علمي كه قواعد تعيين وزن شعر و طبقه‌بندي آن را از جنبه‌ي نظري و عملي» به دست مي‌دهد، چه نام دارد؟ عروض
12- واحد وزن در شعر فارسي چيست؟ مصراع
13- واحد وزن شعر عرب چيست؟ بيت
14- چند قاعده براي تعيين وزن يك شعر بايد رعايت شود؟ چهارقاعده
15- «خط عروضي» چگونه خطي است؟ صورت ملفوظ نه مكتوب شعر
16- حرفي كه مشدد باشد به چه صورت نوشته مي‌شود؟ به صورت دو حرف نوشته مي‌شود.
17- «تقطيع»دراصطلاح به‌چه معناست؟ تجزيه ي شعر به هجاها و اركان عروضي
18- هجاي دو حرفي به چه صورتي نشان داده مي‌شود؟ U
19- علامت هجاي بلند كدام است؟ -
20- هجاي پاياني اوزان شعر فارسي، چگونه هجايي است؟ هميشه بلند است.

درس چهارم
تقطيع به اركان
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- مصراع «مرنجان دلم را كه اين مرغ وحشي» از تكرار كدام ركن حاصل شده است؟ فعولن
2- از تكرار كدام ركن در مصراع «اي ساربان آهسته ران كارم جانم مي‌رود» حاصل شده است؟ مستفعلن
3- در صرف زبان عربي كلمات را به چه مي‌سنجد؟ (ف ع ل)
4- هم وزن (فعولن) چه ركني است؟ U - -
5- ركن (مفاعيلن) چگونه نشان داده مي‌شود؟ U - - -
6- مهم‌ترين اركان عروضي فارسي چندتاست؟ نوزده تاست
7- (مفاعلن) در كجاي مصراع مي‌آيد؟ آغاز و ميان و پايان
8- اركان غيرپاياني كدام‌اند؟ اركاني كه در آخر مصراع قرا نمي‌گيرند چون آخرين هجاي آن كوتاه است.
9- چند ركن غيرپاياني داريم؟ شش
10- اركاني كه فقط در آخر مصراع مي‌آيند چه ناميده مي‌شوند؟ اركان پاياني
11- براي آشكار شدن نظم هجاهاي يك شعر آن‌ها را چگونه از هم جدا مي‌كنيم؟ بايد هجاهاي آن را چهار تا چهار تا يا سه تا سه تا يا چهار تا و سه تا جدا كنيم.
12- در تقطيع كدام نظم ترجيح دارد؟ نظم تكراري
13- ركن معادل - U - - چيست؟ فاعلاتن
14- اركان پاياني چند ركن است؟ دو ركن
15- (بحر) به چه معناست؟ واحد بزرگ‌تر از وزن

درس پنجم
چگونگي تقطيع شعر به اركان
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- براي تقطيع شعر به اركان، ابتدا چه مي‌كنيم؟ آن را تقطيع هجاي مي‌كنيم.
2- معادل U - - كدام ركن است؟ فعولن
3- ركن پاياني در مصراع «خدايا به خواري مران از دَرَم» چيست؟ فَعَّل (درم)
4- مصراع «تو همچون گل ز خنديدن لبت با هم نمي‌آيد» از تكرار كدام ركن حاصل شده است؟ مفاعيلن
5- اگر از (فاعلاتن) يك هجا حذف شود، به چه صورت در مي‌آيد؟ فاعلن
6- براي پيدا كردن وزن يك شعر چند نكته را بايد رعايت كرد؟ هشت
7- چرا تقطيع يك مصراع از شعر براي تبيين وزن شعر كافي نيست؟ چون از اختيارات شاعري استفاده شده است.
8- اختيارات شاعري چندگونه است؟ دو
9- اختيارات زباني به چه معناست؟ برخي از واژه‌ها دو يا چند گونه تلفظ دارند، كه شاعر مي‌تواند هر كدام را كه بخواهد به كار برد.
10- اختيارات زباني چند نوع است؟ دو
11- در چه صورت امكان حذف همزه وجود دارد؟ اگر قبل از همزه‌ي آغاز هجا، حرف صامتي بيايد.
12- در كدام هجاي بيت «نبيني باغبان چون گل بكارد / چه مايه غم خورد تا گل برآرد» مصوت كوتاه بلند تلفظ شده است؟ هجاي سوم
13- در چه صورتي مصوت بلند، كوتاه تلفظ مي‌شود؟ پس از كلمات مختوم به مصوت‌هاي بلند (و ، ي) شاعر مي‌تواند اين مصوت‌ها را كوتاه تلفظ كند.
14- (ي) ميانجي چيست؟ اگر دو مصوت كنار هم بيايند. معمولاً (ي) بين آن‌ها ظاهر مي‌شود كه به آن (ي) ميانجي گويند.
15- در بيت «راستي آموز بسي جو فروش / هست درين كوي كه گندم نماست» در كدام هجا مصوت بلند، كوتاه تلفظ شده است؟ سوم
16- تقطيع مصراع (به تو حاصلي ندارد، غم روزگار گفتن) چگونه است؟ فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن
17- مصراع «گفت اي موسي دهانم دوختي» چند هجا دارد؟ يازده
18- اگر واژه‌ي (مردافكن) به اين صورت (- - -) تقطيع شود، از كدام اختيار شاعري استفاده شده است؟ حذف همزه
19- در بيت «توانا بود هركه دانا بود / ز دانش دل پير برنا بود» در هجاي پنجم ازكدام‌اختيار شاعري استفاده‌شده‌است؟مصوت‌كوتاه بلند تلفظ شده است.
20- (و)دركلمات(مو،رو،جو وبو)چگونه‌تلفظ‌مي‌شود؟هيچ‌گاه‌كوتاه‌تلفظ نمي‌شود.

درس ششم
اختيارات وزني
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- «اختيارات وزني» چه امكاني را به شاعر مي‌دهد؟ امكان تغييراتي كوچك در وزن را به شاعر مي‌دهد.
2- «اختيارات وزني» چندگونه است؟ دو
3- هجاي پاياني مصراع، چه هجايي است؟ هميشه هجاي بلند است.
4- كدام اختيار وزني بسيار رايج است؟ به جاي فعلاتن اول و زن مي‌تواند فاعلاتن بياورد.
5- از مقايسه دو مصراع «از دل و جان شرف صحبت جانان غرض است / همه آن است وگرنه دل و جان اين همه نيست» چه نتيجه‌اي مي‌توان گرفت؟ در ركن اول به جاي فعلاتن از فاعلاتن استفاده شده است.
6- كلمات درست و مناسب براي جاهاي خالي عبارت كدام است؟ «شاعر مي‌تواند به جاي دو هجاي ........ يك هجاي ....... بياورد.»كوتاه، بلند
7- در بيت «هرچه داري اگر به عشق دهي / كافرم گر جوي زيان بيني» در كدام هجاها، به جاي دو هجاي كوتاه، از يك هجاي بلند استفاده شده است؟ دوهجاي ماقبل آخر
8- آيا مي‌توان به جاي (فاعلاتن) فعلاتن آورد؟ خير
9- «قلب» در اصطلاح عروضي به چه معناست؟ جابه‌جا كردن يك هجاي بلند و يك هجاي كوتاه كنار هم
10- كاربرد (قلب) در كدام اركان رخ مي‌دهد؟ مفتعلن و مفاعلن
11- يكي از راه‌هاي تشخيص استفاده از (اختيارات شاعري) چيست؟ استفاده از گوش
12- مقايسه‌ي هجاهاي دو مصراع به چه معناست؟ ترتيب و تعداد هجاهاي كوتاه و بلند يك مصراع در تمام مصراع‌هاي ديگر رعايت مي‌شود.
13- اختيارات زباني، چه تسهيلاتي را براي شاعر فراهم مي‌كند؟ تسهيلاتي در تلفظ براي شاعر فراهم مي‌كند.
14- كلمه‌ي (كشت) در كجاي مصراع با كلمه‌ي (كش) برابر است؟ در آخر مصراع
15- استفاده از هجاي بلند به جاي دو هجاي كوتاه در كدام هجاهاي بيت بسيار رايج است؟ دو هجاي ماقبل آخر
16- در چه صورتي، شاعر مي‌تواند از (قلب) استفاده كند؟ به ضرورت وزن
درس هفتم
طبقه بندي اوزان
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- طبق سنت، اصل هر گروه وزني، چند ركني است؟ چهار ركني
2- از هر وزن چهار ركني، از آخر چند ركن را مي‌توان حذف كرد؟ يك ركن و به ندرت دو ركن
3- هر مصراع بيت از چند «مستفعلن» تشكيل شده است؟ «درياي هستي دم به دم / در چرخ و تاب و پيچ و خم» دو، مربع سالم
4- از تكرار «مفاعيلن» كدام وزن حاصل مي‌شود؟ هزج
5- وزن حاصل از تكرار «فاعلاتن» چه نام دارد؟ رمل
6- وزن «متقارب» از تكرار كدام ركن حاصل شده است؟ فعولن
7- اوزانش شعر فارسي به چند دسته تقسيم مي‌شوند؟ سه دسته
8- از تكرار «مستفعلن» چه وزني حاصل مي‌شود؟ رجز
9- تعداد اوزان پر كابرد شعر فارسي چندتاست؟ بيست و نه
10- بيت «روزگار است اين كه گه عزت دهد گه خوار دارد / چرخ بازيگر از اين بازيچه‌ها بسيار دارد» كدام وزن را دارد؟ رمل مثمن سالم
11- (الول ساتن) تعداد وزن‌هاي شعر فارسي را چند تا دانسته است؟ صد و پانزده
12- پر كاربردترين وزن شعر فارسي كدام است؟ مفاعلن فعلاتن مفاعلن، فعلن
13- وزن رباعي چيست؟ مستفعلن، مستفعلن، مستفعل، فع
14- تقطيع مصراع «هر كسي از ظن خود شد يار من» به اركان چگونه است؟ فاعلاتن، فاعلاتن. فاعلن
15- وزن« فعولن فعولن فعولن فعل» در كدام نوع از مثنوي، كاربرد بسيار دارد؟ مثنوي حماسي
16- «تك وزن» هاي شعر فارسي چندتاست؟ دويست و پنجاه
17- بيت «با من بگو تا كيستي مهري بگو، خوابي، خيالي، چيستي؟ اشكي بگو، آهي بگو» چه وزني دارد؟ رجز مثمن سالم

درس هشتم
نكاتي ديگر .....
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- نام ديگر (وزن دوري) چيست؟ متناوب
2- وزن دوري چيست؟ وزني است كه هر مصراع آن از دو قسمت تشكيل مي‌شود و قسمت دوم تكرار قسمت اول است.
3- اوزان دوري چند مشخصه دارد؟ چهار
4- وزن دوري از كدام اركان ساخته مي‌شود؟ اركان متناوب
5- مصراع «بار غمت مي‌كشم و ز همه عالم خوشم» از تناوب كدام ركن ساخته شده است؟ مفتعلن فاعلن
6- هجاي پاياني نيم مصراع اول در وزن دوري چگونه است؟ هميشه بلند است.
7- هجاهاي هر نيم مصراع در وزن دوري چندتاست؟ پنج يا پنج هجا
8- مصراع «دل مي‌رود ز دستم صاحب دلان خدا را» در تناوب كدام ركن حاصل شده است؟ مستفعلن فعولن
9- كدام وزن از خوش‌ترين وزن‌هاي شعر فارسي است؟ رباعي
10- براي سرودن مثنوي‌ها از چند وزن، استفاده شده است؟ هفت وزن
11- شاهنامه‌ي فردوسي در كدام وزن سروده شده است؟ فعولن فعلون، فعلون فعل
12- وزن (مفاعيلن مفاعيلن فعولن) براي چه داستان‌هايي مناسب است؟ داستان‌هاي عاشقانه
13- منطق‌الطير عطار و مثنوي مولوي در كدام وزن سروده شده است؟ فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
14- ويس و رامين فخرالدين گرگاني و خسرو شيرين نظامي در چه وزني سروده شده‌اند؟ مفاعيلن مفاعيلن فعولن
15- صورت منظم (مستفعل مستفعل مستفعل فع) اصل كدام وزن است؟ وزن رباعي
16- از وزن اصلي رباعي، از طريق ابدال چند وزن حاصل مي‌شود؟ ده وزن
17- نيما يوشيج كدام وزن را تند و رقص‌آور مي‌داند؟ مفتعلن مفتعلن مفتعل
18- وزن انتخابي (وقار شيرازي) درباره‌ي مصايب زلزله چگونه وزني است؟ سخت نامناسب، چون وزني شاد و طرب‌انگيز دارد.



درس نهم
گونه‌هاي وزن شعر فارسي
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- وزن شعر فارسي به سبب ثابت بودن شماره‌ي مصوت‌هاي كوتاه و بلند، چگونه وزني است؟ وزن كمّي
2- اوزان شعر فارسي به چند دسته تقسيم مي‌شود؟ دو (رسمي و غير رسمي)
3- اوزان شعر رسمي چند گونه است؟ دو گونه
4- تا چه زماني شعر فارسي اوزان مبتني بر نظم و تساوي هجاها در هر مصراع بوده است؟ تا زمان نيما يوشيج
5- اوزاني كه نظم ميان هجاها را دارد، اما طول مصراع‌ها يك‌سان نيست، چند نوع‌اند؟ سه نوع
6- «مستزاد» چگونه شعري است؟ شعري است كه در پايان هر مصراع آن مصراع كوتاهي مي‌آيد.
7- شعري كه «هر مصراع آن از تكرار نامعين اركان عروضي فعلاتن يا مفاعيلن ساخته مي‌شود» چه نام دارد؟ بحر طويل
8- قالب شعري «هر لحظه به شكلي بت عيار برآمد / دل برد و نهان شد» چيست؟ مستزاد
9- وزن غالب‌ شعرهاي زبان فارسي تاكنون از نظر نظم هجايي، چگونه بوده است؟ مبتني بر نظم و تساوي هجاها در هر مصراع بوده است.
10- مصراع‌هاي كوتاه در انتهاي مستزاد، چه وزني دارد؟ هم وزن هستند، در وزن مصراع‌هاي اصلي
11- «مستزاد» از چه زماني رونق و رواج يافت؟ از دوره ي مشروطيت
12- چه كسي ابتدا «قيد تساوي» را از شعر فارسي برداشت؟ نيما يوشيج
13- چرا فكر يافتن وزني جديد در شاعران پيدا شد؟ چون نظم و تساوي هجاهاي شعر، با مفاهيم و احساسات روزگار متناسب نبود.
14- «وزن نيمايي» به چه مفهوم است؟ شاعر در اين وزن مجبور نيست جمله‌هايش را مساوي بياورد.
15- مصراع در«شعر نيمايي» به چه مفهومي به كار مي‌رود؟ در اين گونه وزن مصراع جايي تمام مي‌شود كه كلام خاتمه يابد.
16- شعر «مي‌تراود مهتاب» در كدم وزن است؟ رمل مخبون
17- تقطيع مصراع «مي‌درخشيد شب‌تاب» چگونه‌است؟ فاعلاتن فع‌لن
18- «تكيه»به‌چه‌معناست؟برجستگي‌اي كه‌فقط‌به يك‌هجاي كلمه داده مي‌شود.
19- در كدام زبان‌ها، زير و بمي نقش مهمي دارد؟ زبان‌هاي چيني و ويتنامي
20- وزن شعر زبان‌هاي (فرانسوي و ژاپني) چه نوع وزني است؟ وزن عددي

درس دهم
تعارف و انواع نقد 1
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- «نقد» در لغت به چه معناست؟ جدا كردن دينار و درهم سره از ناسره
2- «نقد» در اصطلاح ادب چيست؟ تشخيص محاسن و معايب سخن
3- «نقد ادبي» به چه معناست؟ شناخت ارزش و بهاي واقعي آثار ابداعي و آفرينش‌هاي ادبي
4- كدام نويسنده نقادان را چون خرمگس‌هايي مي‌داند كه روي پيكر اسب مي‌نشينند و او را نيش مي‌زنند.... چخوف، نويسنده‌ي روسي
5- «نقد» در زبان گفتار به چه چيزي اطلاق مي‌شود؟ به بهاي مال و غيره
6- «تكنيك» در نوشته به چه معناست؟ خصوصيات فني‌اي كه داستان‌نويس يا نمايش‌نامه نويس در اثر خود به كار مي‌گيرد.
7- منظور از «نقد لغوي» چيست؟ بررسي و ارزيابي كاربرد زبان و اصول و قواعد آن
8- «كلمه» چه موقع مي‌تواند معني و مفهوم خود را القا كند؟ زماني كه درست و در جاي خود به كار رود.
9- مسئله‌ي مترادفات در كدام حوزه‌ي نقد قرار مي‌گيرد؟ نقد لغوي
10- «بحث در چگونگي كاربرد فنون بلاغي در شعر و نثر و ارزش اعتبار آن» چه نوع نقدي است؟ نقد فني
11- (نقد فني) را در چه كساني پايه ريزي كردند؟ ارسطو و اريستاك
12- مهم‌ترين نوع نقد در ادب عربي و فارس، چه نقدي است؟ نقد فني
13- در ادب فارسي قديم چه كساني به بحث در اصول و قواعد نقد فني پرداخته‌اند؟ رشيدالدين وطواط و شمي قيس رازي
14- چه‌چيزي موسيقي‌دركلام‌را به‌وجودمي‌آورد؟كميّت‌و ريتم، هماهنگي حروف
15- «ارتفاع»به‌چه‌معناست؟ عبارت است از واحدهاي متقارن و متكرّر يك وزن
16- چه كسي (نقد فني) را در روم باستان بنيان نهاد؟ هوراس
17- «بررسي كامل بلاغت، اعم از معاني، بيان و بديع» در حوزه‌ي كدام نوع نقد است؟نقد فني
18- چه كساني در ادب عرب به بحث اصول و قواعد نقد فني پرداختند؟ قدامّه بن جعفر، ابو هلال عسكري و عبدالقادر جرجاني

درس يازدهم
تعارف و انواع نقد 2
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- «نقد زيبايي شناسي» چه نوع نقدي است؟ بررسي جوهر هنر دور از محتواي خاص آن است.
2- ريشه‌ي «نقد زيبايي شناسي» را در اروپا، در آثار چه كساني مي‌توان يافت؟ كالريج و ادگار آلن‌پو
3- عبارت «انشاي آثار ادبي در حكم بنايي است كه معمار مي‌سازد و آن‌چه اهميت دارد، هماهنگي و توازن است» از كيست؟ ادگار آلن‌پو
4- مكتب ادبي «پارناس» در كجا به وجود آمد؟ فرانسه
5- اصطلاح «هنر براي هنر» را نخستين بار چه كسي اعلام كرد؟ ويكتور هوگو
6- از بزرگ‌ترين نمايندگان مكتب هنر پارناس- چه كسي را مي‌توان نام برد؟ لوكنت دوليل
7- نقد كدام شاعران در قرن بيستم تا حدي با نقد زيبايي شناسي هم ريشه است؟ ريجاردز عزرا پوند وتي اس اليوت
8- اصول نظريه‌ي ريچاردز مبتني بر چيست؟ توجه منتقد به دلالت الفاظ و اوزان شعر و استعارات و لحن كلام
9- از قديم‌ترين شيوه هاي نقد، كدام است؟ نقد اخلاقي
10- نظر (ارسطو) راجع به شعر چيست؟ حدف شعر، خاصه تراژدي بايد تصفيه يا تزكيه‌ي نفس باشد.
11- اهل كليسا در قرون وسطي، شعر را چه مي‌ناميدند؟ غذاي شيطان
12- عبارت «هدف يك اثر ادبي اين است كه به آدمي عشق به تقوا و وحشت از نابكاري را القا كند» از كيست؟ ديدرو
13- «نقد اجتماعي» چيست؟ نشان دادن ارتباط ادبيات با جامعه تأثير جامعه در ادبيات
14- كدام منتقد ادبيات را محصول «رمان، محيط اجتماعي و نژاد مي‌داند»؟ هيپوليت تن
15- عبارت «هنر جهان پسند همواره ملاك ثابت و معتبري با خويشتن دارد و آن ملاك، معرفت ديني و روحاني است.» درباره ي كدام نوع نقد است؟ نقد اخلاقي
16- «هوراس» ارزش شعر را در چه مي‌داند؟ در سودمندي وز يبايي ان
17- از ميان تجدد خواهان و مشروحه خواهان كه براي شعر، شرايط اخلاقي قابل بودند، چه كساني را مي‌توان نام برد؟ آخوندزاده، ميرزا آقاخان كرماني و اديب الممالك فراهاني
18- در ميان اثار شاعران و نويسندگان ايران، آن چه متعلق به جنبه‌هاي اجتماعي است، چگونه بيان شده است؟ يا رنگ ديني و اخلاقي دارد و يا انگيزه‌ي ملي و ميهني
19- «نقد روان‌شناسي» به چه معناست؟ بيان جريان باطني و احوال دروني شاعر يا نويسنده

درس دوازدهم
تحليل آثار مهم نظم و نثر
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- كدام كتاب، شاهكار آثار حماسي ملي ايران، است؟ شاهنامه‌ي فردوسي
2- شاهنامه‌ي فردوسي به كدام سبك سروده شده است؟ سبك خراساني
3- شاهنامه‌ي فردوسي چند دوره را شامل مي‌شود؟ سه دوره
4- از عهد كيومرث تا ظهور فريدون مربوط به كدام دوره است؟ دوره‌ي اساطيري
5- دوره‌ي پهلواني حماسي از زماني كدام پادشاه شروع مي‌شود؟ فريدون
6- كشف آتش و جدا كردن آهن از سنگ در كدام دوره صورت مي‌گيرد؟ دوره‌ي اساطيري
7- ظهور زرتشت پيغمبر در زمان كدام پادشاه است؟ گشتاسب
8- كدام كتاب در درجه‌ي اول مأخذ تدوين شاهنامه بوده است؟ شاهنامه‌ي منثور ابومنصوري
9- شاهنامه‌ي فردوسي چند بيت دارد؟ شصت هزار
10- نظم «شاهنامه» چند سال طول كشيد؟ سي و پنج يا چهل سال
11- «ضحاك» در پايان كدام دوره به حكومت مي‌رسد؟ عهد اساطيري
12- نام برادر رستم كه او را از بين مي‌برد، كيست؟ شغاد
13- «جمله‌ي اسكندر مقدوني به ايران در زمان كدام پادشاه است؟ دارا
14- هدف فردوسي از تدوين شاهنامه گذشته از احياي زبان فارسي، چه بوده است؟ تقويت روحيه‌ي مبارزه‌جويي با بيگانگان و بيگانه پرستان
15- «خيام» در چه قرني زيسته است؟ اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم
16- «رباعيات خيام» را چه كسي به زبان انگليسي ترجمه كرده است؟ فيتز جرالد
17- «شيوه‌ي عراقي» را چه كسي در قالب مثنوي و داستان در ادب فارسي وارد كرد؟ نظامي گنجه‌اي
18- مهمترين اثر «نظامي گنجوي» كدام كتاب است؟ خسرو و شيرين
19- قديمي‌ترين كسي كه از «خيام» به عنوان شاعر ياد كرده است، كيست؟ شهروزي در اواخر قرن ششم
20- موضوع كتاب «هفت پيكر» چيست؟ داستان شادخواري‌ها و كامروايي‌هاي بهرام گور

درس سيزدهم
تحليل آثار مهم 2
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- «مثنوي معنوي» چند بيت و چند دفتر است؟ بيست و شش هزار بيت در شش دفتر
2- چه كسي از مولوي خواست كه به شيوه‌ي سنايي و عطار، مثنوي‌اي به نظم درآورد؟ حسام‌الدين چلبي
3- چه نامي بر مثنوي نهاده‌اند؟ قرآن عجم
4- مبناي كتاب مثنوي بر چيست؟ حكايت و تمثيل
5- «ني» در مثنوي مولوي به چه معناست؟ روح سرگشته‌ي انسان كه از اصل خود دور مانده است.
6- چرا مثنوي را (قرآن عجم) ناميده‌اند؟ چون نزديك 745 حديث نبوي تفسير شده و 528 آيه، در كتاب آمده است.
7- «حافظ» در چه قرني زيسته است؟ قرن هشتم
8- حافظ لقب «محتسب» را به كدام حاكم شيراز داده است؟ محمد مبارز‌الدين
9- زمان كدام حاكم، دوره‌ي تكفير حافظ» است؟ شاه شجاع
10- از لحاظ تقسيمات كلي سبك شعر حافظ، چه سبكي است؟ سبك عراقي
11- كدام آرايه‌هاي معنوي، بيشتر در شعر حافظ ديده مي‌شود؟ ايجاز و ايهام
12- نماينده‌ي واقعي شعر دوره‌ي صفويه و سبك هندي كيست؟ صائب تبريزي
13- «قالب» بيشترين اشعار صائب تبريزي چيست؟ غزل
14- از لحاظ فكر و مضون، صائب چه مضاميني را بيشتر از ديگر شاعران هم دوره‌ي خود دارد؟ حكمت و عرفان
15- براي آزادگي و ستايش آزادي كه حافظ در شعر خود دارد، به او چه لقبي داده‌اند؟ رند
16- سبك خاص شعر حافظ، چه سبكي است؟ سبك والا
17- انقلابي كه در روح (مولوي) به وجود آمد، از برخورد با چه كسي بود؟ شمس تبريزي
18- حكايت‌هاي «مثنوي معنوي» به چه شيوه‌اي است؟ داستان در داستان
19- «ناله‌ي ني» در مثنوي به چه مفهومي است؟ روحي سرگردان و جوياي اصل
20- «زبان و بيان مولوي» در مثنوي چگونه است؟ زبان اديبانه را به كار نمي‌گيرد و از آن دوري مي‌گزيند.

درس چهاردهم
تحليل آثار مهم- نثر
دانستني‌هاي مربوط به درس
1- بهترين نمونه‌هاي نثر فارسي، كدام كتاب‌ها هستند؟ تاريخ بيهقي، قابوس نامه و گلستان سعدي
2- كدام كتاب شاهكار نثر مرسل است؟ تاريخ بيهقي
3- نام ديگر «تاريخ بيهقي» چيست؟ تاريخ مسعودي
4- اهميت تاريخ بيهقي در چيست؟ تاريخ‌نويسي و هنر نويسندگي
5- چرا كتاب بيقهي از نظر فن تاريخ‌نگاري اهميت زياد دارد؟ مورخ سعي كرده است حقايق تاريخي را با دروغ‌گويي‌هاي بي‌مورد در نياميزد.
6- براي پرهيز از تعارفات و دروغ‌گويي‌هاي بي‌مورد بيهقي از چه عواملي استفاده مي‌كند؟ از يك طرف مشاهدات خود را بيان مي‌كند و از سويي ديگر بر افراد قابل اعتماد تكيه مي‌كند.
7- «ايجاز» به چه معناست؟ گرفتن بيشترين معني از كمترين واژه
8- كتاب «قابوس‌نامه» در چه قرني نوشته شده است؟ از آثار منثور اواخر قرن پنجم است.
9- نويسنده‌ي «قابوس‌نامه»كيست؟عنصرالمعالي‌كي‌كاووس بن قابوس و شمگير
10- نام اصلي كتاب «قابوس‌نامه» چيست؟ نصيحت‌نامه
11- نثر كتاب «قابوس‌نامه» چه نوع نثري است؟ نثري است ساده و روان كه لغات عربي در آن اندك است.
12- «گلستان» در چه سالي نوشته شده است؟ ششصد و پنجاه و شش
13- «گلستان» چند باب دارد؟ هشت
14- نثر سعدي در گلستان چگونه است؟ تركيبي است نو ميان نثر مصنوع و نثر مرسل و پيوندي زيبا ميان آن دو سبك
15- اهميت كتاب «گلستان» گذشته از محتواي آن، در چيست؟ هنر نويسندگي سعدي
16- هم نقشي از خود به يادگار گذارد و هم خلق را نصيحتي كند.
17- منظور بيهقي از (پدريان و پسريان) چه كساني است؟ پدريان: طرفداران اميرمحمد و پسريان طرفداران سلطان مسعود هستند.
18- محل شكست سلطان مسعود كجا بود؟ دندانقان



ارسال در تاريخ 89/05/01 توسط گروه زبان و ادبیات فارسی

اسلایدر

دانلود فیلم